Aile hukuku boşanmadan ibaret değildir. Artvin'de karşılaşılan aile dosyaları arasında yıllar önce verilmiş nafakanın güncellenmesi, büyük şehre taşınan ebeveynin çocukla görüşme düzeninin yeniden kurulması, şiddet gören bir eşin acil koruma ihtiyacı, babalık ve soybağı davaları ile yabancı uyruklu ebeveynlerin çocuklarıyla ilgili uyuşmazlıklar yer alır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Artvin'de yaşayan ailelere bu konularda hukuki destek veriyoruz.
Artvin'de Aile Davalarına Bakan Mahkeme
Artvin merkezde 2025 yılında aile mahkemesi faaliyete başlamıştır. Hopa, Borçka, Arhavi, Şavşat ve Yusufeli'nde ayrı bir aile mahkemesi bulunduğuna dair güncel bir bilgi yoktur; bu ilçelerden kaynaklanan dosyalarda görevli mahkeme, HSK'nın yargı çevresi kararlarına göre dava öncesinde kontrol edilir. Ayrı aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Bu mahkemelerin kararlarına karşı istinaf yolu Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi'ne açıktır.
Şiddete Karşı Koruma: 6284 Sayılı Kanun
Şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan kişi, kolluğa, Cumhuriyet başsavcılığına veya doğrudan aile mahkemesine başvurarak koruma tedbiri isteyebilir. Uzaklaştırma, iletişim yasağı, ortak konuttan çıkarma gibi tedbirler için şiddetin ispatı aranmaz; başvurunun ciddi bir tehlike göstermesi yeterli olabilir. Acil durumlarda kolluk amiri de bazı tedbirleri alabilir. Küçük yerleşim yerlerinde mağdurun ve failin aynı köyde ya da aynı mahallede yaşaması, tedbirin uygulanmasını güçleştirebilir; bu durumda tedbirin kapsamı somut olarak belirlenmelidir. Tedbir kararlarına uyulmaması zorlama hapsine yol açar.
Velayet, Kişisel İlişki ve Nafakada Değişiklik
Boşanmadan sonra koşullar değişebilir. Artvin'de sık görülen durumlar şunlardır:
- Velayet sahibi ebeveynin iş nedeniyle başka bir ile taşınması ve çocukla görüşme düzeninin yeniden belirlenmesi,
- Çocuğun yaşı ilerledikçe kendi görüşünün dikkate alınması ve velayetin değiştirilmesi talebi,
- Enflasyon karşısında değer kaybeden nafakanın artırılması ya da ödeyen tarafın gelirindeki düşüş nedeniyle azaltılması,
- Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya evli gibi yaşaması nedeniyle nafakanın kaldırılması.
Bu davalarda sosyal inceleme raporu ve tarafların güncel gelir durumu belirleyicidir.
Soybağı, Babalık ve Evlat Edinme
Evlilik dışı doğan çocuk ile babası arasında soybağı tanıma ya da babalık davası ile kurulabilir. Babalık davası çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir; dava süreleri ve DNA incelemesi bu dosyaların temelidir. Evlilik içinde doğan çocuğun soybağının reddi ise kanunda belirtilen sürelere tabidir ve süre kaçırıldığında hak kaybı yaşanabilir. Evlat edinmede ise ergin olmayan çocuk bakımından en az bir yıllık bakım ve eğitim süresi ile yaş farkı gibi koşullar aranır; mahkeme çocuğun yararını esas alır.
Aile Konutu ve Yabancı Unsurlu Dosyalar
Eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez, kiraya veremez ya da üzerindeki hakları sınırlayamaz. Tapuya aile konutu şerhi konulması bu korumayı güçlendirir. Artvin'de aile konutunun çoğu zaman eşlerden birinin miras yoluyla edindiği köy evi ya da şehirdeki daire olduğu düşünüldüğünde, şerhin zamanında konulması önemlidir.
Sınır ili olan Artvin'de ebeveynlerden birinin Gürcistan ya da başka bir ülke vatandaşı olduğu ailelerde, çocuğun yurt dışına çıkarılması, velayet kararının yabancı ülkede tanınması ve tebligat konuları ayrıca değerlendirilmelidir. Çocuğun ebeveynlerden biri tarafından izinsiz yurt dışına götürülmesi durumunda uluslararası sözleşmeler kapsamındaki başvuru yolları araştırılmalıdır.
Yaşlanan Nüfus: Vesayet ve Kayyımlık
Gençlerin büyük şehirlere göç ettiği Artvin köylerinde, yalnız yaşayan yaşlı nüfusun oranı yüksektir. Yaşlılık, hastalık ya da akıl sağlığındaki bozulma nedeniyle kendi işlerini göremeyen bir kişi için vesayet kararı alınması gerekebilir. Vesayet davası, kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinde açılır; mahkeme sağlık kurulu raporu alır ve genellikle kişiyi dinler. Vasi olarak çoğu zaman bir yakın atanır ve vasi, taşınmaz satışı gibi önemli işlemler için mahkemenin izin ve denetimine tabidir.
Malikin uzun süredir ortada olmadığı ya da mirasçıların bir araya gelemediği durumlarda kayyım atanması da gündeme gelir. Örneğin Artvin'deki bir köy evinin onarılması, kamulaştırma bedelinin alınması ya da bir davada temsil için kayyım atanabilir. Bu kararlar sulh hukuk mahkemesince verilir ve kayyımın yetkisi kararda belirtilen işle sınırlıdır.
Nafakanın artırılmasını ne zaman isteyebilirim?
Tarafların mali durumu veya hakkaniyet gerektirdiğinde artırım istenebilir. Kararda artış oranı belirlenmişse, öncelikle bu oranın uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmelidir.
Eşimden ayrı yaşıyorum ama boşanmak istemiyorum; nafaka isteyebilir miyim?
Ortak hayata ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa, boşanma davası açmadan aile mahkemesinden ayrı yaşamaya ilişkin önlemler ve eşin katkısı olarak nafaka istenebilir. Artvin'de eşlerden biri iş nedeniyle başka bir ilde yaşıyorsa bu imkân ayrıca önem taşır.
Artvin'de bir aile hukuku meselesiyle karşı karşıyaysanız, durumunuzu gizlilik içinde birlikte değerlendirebilir ve izlenecek yolu belirleyebiliriz.
