Yenişehir'de miras çoğu zaman toprakla ilgilidir. Ovadaki tarlalar, köydeki ev ve ahır, bağ ya da bahçe kuşaklar boyunca el değiştirir; ama tapu kayıtları her zaman bu değişimi izlemez. Dededen kalan bir tarlanın tapuda hâlâ ölmüş kişilerin adına kayıtlı olması, mirasçılardan bazılarının İstanbul'da ya da yurt dışında yaşaması ve araziyi yıllardır tek bir mirasçının işlemesi, Yenişehir'deki miras dosyalarının tipik görünümüdür. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Yenişehir'deki mirasçılara, paylaşımın hem hukuka hem de tarımsal gerçekliğe uygun yapılması için destek veriyoruz.
Tarım Arazisi Neden Kolayca Bölünemez?
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, tarım arazilerinin kanunda belirlenen asgari büyüklüğün altında bölünmesini yasaklar. Bunun amacı, kuşaklar boyunca küçülen parsellerin ekonomik değerini yitirmesini önlemektir. Yenişehir'de mirasçılar bu nedenle şu seçeneklerle karşı karşıya kalır: araziyi paylı mülkiyet içinde birlikte işletmek, mirasçılardan birinin diğerlerinin payını satın alması, bir şirket ya da kooperatif çatısı altında birleşmek veya araziyi satıp bedeli paylaşmak. Bu seçeneklerin vergi ve maliyet sonuçları farklıdır; karar vermeden önce karşılaştırılmalıdır.
Mirasçılık Belgesinden Ortaklığın Giderilmesine
İlk adım mirasçılık belgesidir; noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Ardından intikal işlemiyle taşınmazlar tapuda mirasçılar adına elbirliği mülkiyeti olarak kaydedilir. Mirasçılar paylaşımda anlaşırsa yazılı bir miras paylaşım sözleşmesi yapılabilir. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinde açılır. Mahkeme, taşınmazın aynen bölünmesi mümkün değilse satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verir; tarım arazilerinde 5403 sayılı Kanun nedeniyle bu sonuç sık görülür. Satış, icra dairesi aracılığıyla ihaleyle yapılır ve mirasçılar da ihaleye katılabilir.
Kadastro Kayıtları ve Tapusuz Araziler
Yenişehir'in kırsal mahallelerinde kadastro sırasında bir arazinin yanlış kişi adına ya da eksik yüzölçümüyle yazıldığı fark edilebilir. Kadastro tutanaklarına askı ilanı süresi içinde itiraz edilebilir. Tutanak kesinleştikten sonra ise kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak itiraz ve dava açma hakkı, kanunda öngörülen on yıllık hak düşürücü süreyle sınırlıdır. Bu nedenle eski kayıtlara dayanan taleplerin bekletilmeden değerlendirilmesi gerekir.
Tarlayı Bir Çocuğa Devretmek: Muvazaa ve Tenkis
Murisin sağlığında tarlalarını oğullarından birine tapuda satış göstererek devretmesi Yenişehir'de de sık rastlanan bir durumdur. Devrin gerçek amacı diğer mirasçılardan mal kaçırmaksa, mirasçılar muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açabilir; bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Devir açıkça bağış olarak yapılmışsa saklı pay sahiplerinin tenkis davası gündeme gelir. Saklı pay sahipleri altsoy, ana-baba ve sağ kalan eştir.
Borçla Gelen Miras
Murisin tarım kredisi, kooperatif ya da bayi borçları olabilir. Mirasçı, ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurarak mirası reddedebilir. Bu süre içinde terekedeki ürünü satmak ya da traktörü kendi adına kullanmak gibi davranışlar, ret hakkını tartışmalı hâle getirebilir.
Yenişehir'de Miras Konusunda Sık Sorulanlar
Tarlayı yıllardır ben ekiyorum; diğer mirasçılar kira isteyebilir mi?
Paylaşımdan önce tereke ortaktır. Diğer mirasçıların itirazına rağmen tek başına kullanım varsa ecrimisil talebi gündeme gelebilir; kullanımın rızayla olup olmadığı belirleyicidir.
Mirasçılardan biri yurt dışında; işlem yapılabilir mi?
Konsolosluk ya da noter aracılığıyla verilen vekâletnameyle işlemler Türkiye'den yürütülebilir. Tebligat süreleri yurt dışı nedeniyle uzayabilir.
Yenişehir'de bir arazinin intikali ya da paylaşımı gündemdeyse, tapu kayıtları ve aile ağacıyla birlikte durumu değerlendirip en az maliyetli yolu birlikte belirleyebiliriz.
