Gemlik'te miras denildiğinde akla ilk gelen varlıklardan biri zeytin bahçeleridir. Gemlik zeytini, coğrafi işaretle korunan ve ilçenin kimliğiyle özdeşleşmiş bir üründür; bu bahçeler çoğu zaman birkaç kuşaktır aynı ailenin elindedir ve tapuda onlarca paydaşa bölünmüş olabilir. Buna merkezdeki apartman daireleri, sahildeki yazlıklar ve liman çevresindeki ticari taşınmazlar eklenince, Gemlik'teki miras dosyaları hem duygusal hem de teknik açıdan yoğunlaşır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Gemlik'te mirasçı konumundaki müvekkillerimize, mirasın paylaşımından tenkis ve muvazaa davalarına kadar destek veriyoruz.
İlk Adımlar: Mirasçılık Belgesi ve Mirasın Reddi
Mirasçılık belgesi, noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Belge, terekedeki taşınmazların tapuda mirasçılar adına intikali, banka hesaplarına erişim ve ileride açılacak davalar için temel evraktır. Murisin borçlarının mal varlığını aştığı düşünülüyorsa, mirasçı ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddedebilir. Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine yapılır. Bu süre geçirilirse mirasçı, terekenin borçlarından kişisel olarak sorumlu hâle gelebilir. Veraset ve intikal vergisi beyannamesinin de kanuni süresi içinde verilmesi gerekir.
Paydaşlar Anlaşamıyorsa: Zeytinliklerde Ortaklığın Giderilmesi
Gemlik'te miras kalan bir zeytinliği mirasçılardan biri işlemek, diğeri satmak istediğinde çözüm çoğu zaman ortaklığın giderilmesi davasıdır. Bu dava taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde açılır. Mahkeme önce taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceğini inceler. Ancak 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, tarım arazilerinin belirli büyüklüklerin altında bölünmesini kısıtlar; bu nedenle küçük zeytinliklerde çoğu zaman satış yoluyla ortaklığın giderilmesi gündeme gelir. Satıştan önce paydaşların kendi aralarında bir paylaşım sözleşmesi yapması ya da birinin diğerlerinin payını satın alması, hem zaman hem de değer kaybını önleyebilir. Eylül 2023'ten bu yana taşınmaz ortaklığının giderilmesi davalarında da dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Saklı Pay, Tenkis ve Muvazaa
Gemlik'te ailelerde sık rastlanan bir durum, murisin sağlığında zeytinliği veya evi çocuklarından yalnızca birine devretmesidir. Bu devir bağış olarak yapılmış ve diğer mirasçıların saklı payını zedeliyorsa tenkis davası açılabilir. Devir satış gibi gösterilmiş ancak gerçekte bağış niyetiyle yapılmışsa, mirastan mal kaçırma amacıyla yapılan bu işlem muris muvazaası iddiasıyla tapu iptal ve tescil davasına konu olabilir. Bu davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür ve tanık beyanları, satış bedelinin ödenip ödenmediği, taraflar arasındaki ilişki gibi deliller belirleyicidir.
Yazlık Konutlar ve Başka Şehirde Yaşayan Mirasçılar
Kumla, Kurşunlu ve çevresindeki yazlık konutlar çoğu zaman İstanbul ya da Bursa merkezde yaşayan ailelere aittir. Mirasçıların farklı şehirlerde, hatta yurt dışında bulunması tebligat, vekâletname ve tapu işlemlerinde ek adımlar gerektirir. Yurt dışındaki mirasçılar konsolosluklar aracılığıyla vekâletname verebilir. Kat mülkiyetine tabi yazlıklarda aidat borçları ve site yönetimiyle ilgili uyuşmazlıklar da terekenin bir parçası olarak ele alınmalıdır.
Murisin bir vasiyetname bırakmış olması durumunda vasiyetname sulh hukuk mahkemesinde açılır ve mirasçılara tebliğ edilir. Şekil eksikliği, ehliyetsizlik veya irade sakatlığı iddiasıyla açılacak iptal davası, kural olarak iptal sebebinin ve hak sahibi olunduğunun öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Gemlik'teki zeytinliği ya da yazlığı tek bir mirasçıya bırakan vasiyetnamelerde, iptal davası ile tenkis talebinin birlikte değerlendirilmesi çoğu zaman daha sağlıklı sonuç verir.
Gemlik'teki zeytinliğin tapusu hâlâ dedemin adına; ne yapmalıyım?
Önce zincirleme mirasçılık durumu tespit edilip mirasçılık belgesi alınmalı, ardından intikal ve gerekirse ortaklığın giderilmesi yoluna gidilmelidir.
Gemlik'teki bir miras meselesini konuşmak isterseniz, tapu kayıtlarıyla birlikte dosyanızı ilk görüşmede değerlendirebiliriz.
