Orhangazi'de bir ailenin mal varlığı çoğu zaman İznik Gölü'ne bakan bir tarla, birkaç parça zeytinlik, köyde eski bir ev ve ilçe merkezinde bir daireden oluşur. Bu taşınmazların önemli bir kısmı onlarca yıl önce vefat etmiş büyükanne ve büyükbabaların adına kayıtlı kalmış olabilir. Mirasçılar ise Orhangazi'nin yanı sıra Bursa, İstanbul, Yalova ve hatta yurt dışına dağılmıştır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Orhangazi'de miras kalan taşınmazlara ilişkin işlemlerde ve davalarda mirasçılara hukuki destek veriyoruz.
Eski Tapular ve Zincirleme Mirasçılık
Tapuda hâlâ dedenin veya büyük dedenin adı yazan bir tarlada önce zincirleme mirasçılık durumunun tespit edilmesi gerekir. Mirasçılık belgesi notere veya sulh hukuk mahkemesine başvurularak alınabilir; nüfus kayıtlarındaki eksiklikler veya yurt dışında ölen mirasçılar sürecin uzamasına yol açabilir. Belge alındıktan sonra taşınmazlar tapuda mirasçılar adına intikal ettirilir. Bu aşamada veraset ve intikal vergisi yükümlülüğü de unutulmamalıdır. Miras bırakanın borçlarının mal varlığını aştığı düşünülüyorsa, ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine mirasın reddi beyanında bulunulabilir. Haklı sebeplerin varlığı hâlinde sulh hukuk mahkemesi bu süreyi uzatabilir veya yeni bir süre verebilir. Ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu açıkça belli ise, mirasın hükmen reddedildiğinin tespiti de dava yoluyla istenebilir. Tapudaki yüzölçümü veya cins ile arazinin bugünkü fiilî durumu arasında fark bulunması da intikalden önce ele alınması gereken konulardandır.
Dava Açmadan Paylaşmak Mümkün mü?
Mirasçılar anlaşırsa, terekenin paylaşımını yazılı bir miras paylaşım sözleşmesiyle yapabilirler. Örneğin bir mirasçı göl kıyısındaki tarlayı, diğeri zeytinliği, üçüncüsü ise ilçe merkezindeki daireyi alabilir; değer farkları para ile denkleştirilebilir. Bu yol, Orhangazi'de birbirinden farklı nitelikteki taşınmazların bulunduğu terekelerde çoğu zaman en az kayıpla sonuç veren çözümdür. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelir. Bu dava taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde görülür ve Eylül 2023'ten bu yana dava öncesinde arabulucuya başvurmak zorunludur. Tarım arazilerinin belirli büyüklüklerin altında bölünmesi 5403 sayılı Kanun ile sınırlandığından, mahkeme çoğu zaman aynen taksim yerine satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verir.
Sağlıkta Yapılan Devirler: Tenkis ve Muvazaa
Murisin sağlığında taşınmazlarını mirasçılardan yalnızca birine devretmesi, diğer mirasçılar açısından iki farklı dava yolunu gündeme getirir:
- Tenkis davası: Devir bir bağış olarak yapılmış ve saklı paylı mirasçıların payını zedeliyorsa, bu payın tamamlanması istenebilir.
- Muris muvazaası: Devir tapuda satış gibi gösterilmiş ama gerçekte bağış amacı taşıyorsa, diğer mirasçılar kendi payları oranında tapu iptal ve tescil isteyebilir. Bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Her iki davada da devrin tarihi, bedelin gerçekten ödenip ödenmediği, murisin o dönemdeki durumu ve aile içindeki ilişkiler incelenir.
Paydaşlardan Biri Arazinin Tamamını Kullanıyorsa
Orhangazi'de miras kalan bir zeytinliği veya tarlayı yıllardır yalnızca bir mirasçının işletmesi sık görülür. Diğer paydaşlar, kullanımdan men edildiklerini ispat ederek ecrimisil, yani haksız kullanım tazminatı talep edebilir. Bu konuda önceden yapılmış bir ihtarname, ileride açılacak davada önemli bir delil olur.
Orhangazi'deki tarlanın paydaşlarından biri yurt dışında; dava açılabilir mi?
Açılabilir; yurt dışındaki paydaşa tebligat yapılması süreyi uzatsa da davanın görülmesine engel değildir.
Orhangazi'deki bir miras meselesini tapu kayıtlarıyla birlikte değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
