Karaburun'da çalışma hayatı, yarımadanın doğal kaynaklarına bağlı olarak birkaç ana kola ayrılır. Sonbahardan kışa uzanan zeytin hasadı, Mordoğan ve diğer küçük limanlardan denize açılan balıkçı tekneleri, yaz aylarında açılan pansiyonlar, restoranlar ve plaj işletmeleri ile yarımadadaki enerji ve altyapı projelerinde çalışan saha personeli bunların başında gelir. Her birinin iş hukuku açısından farklı kuralları ve farklı riskleri vardır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Karaburun'da çalışan işçilere ve işverenlere iş ilişkisinin hangi kurallara tabi olduğunu belirlemede ve uyuşmazlıkları çözmede destek veriyoruz.
Hangi Kanun Uygulanır?
Bu soru, Karaburun'da her dosyanın başlangıç noktasıdır. İş Kanunu, elli ve daha az işçi çalıştırılan tarım işyerlerine uygulanmaz; zeytinlikte birkaç kişiyle yürütülen hasat işi çoğu zaman bu istisnaya girer ve Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesi hükümleri uygulanır. Denizde ise Deniz İş Kanunu yalnızca belirli tonajın üzerindeki gemilerde çalışan gemi adamlarını kapsar; küçük balıkçı teknelerindeki tayfalar için de genel hükümler devreye girer. Buna karşılık zeytinyağı işleyen bir tesis, bir pansiyon ya da santral sahasında çalışan işçi, kural olarak İş Kanunu'na tabidir. Uygulanacak kanun, ihbar süresinden fazla çalışmaya ve kıdem tazminatına kadar pek çok hakkı belirler.
Karaburun'da Sık Görülen Uyuşmazlıklar
- Hasat işçiliği: Gündelik ya da kasa başına ücretle çalışan hasat işçilerinde ücretin eksik ödenmesi ve sigortasız çalışma.
- Balıkçı tayfaları: Av payı üzerinden yapılan ödemelerin hesabı, sezon kapanışında işten çıkarma ve sigorta bildirimi.
- Turizm işletmeleri: Yalnızca yaz aylarında açık olan işletmelerde mevsimlik çalışma, sezon başında işe çağrılmama ve fazla çalışma.
- Yüksekte çalışma ve saha işleri: Rüzgâr türbinleri, enerji hatları ve inşaat işlerinde düşme ve ekipman kazaları; asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu.
İş Kazası Hâlinde
İş kazası işveren tarafından kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilmelidir. Karaburun gibi sağlık kuruluşlarına uzak bir yerde yaşanan kazalarda, ilk müdahalenin ve hastaneye ulaşımın nasıl yapıldığı da sorumluluk değerlendirmesinde önemlidir. İşçi, sürekli iş göremezlik hâlinde işverenden maddi ve manevi tazminat isteyebilir; ölümlü kazalarda yakınlarının destekten yoksun kalma tazminatı talebi doğar. Alt işveren aracılığıyla çalıştırılan işçilerde asıl işverenin de sorumluluğu araştırılmalıdır.
Arabuluculuk ve Süreler
İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde başvurulmalıdır. Kıdem, ihbar, ücret ve fazla çalışma alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Dava, davalının yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir; Karaburun'da iş davasına bakacak mahkeme, dava öncesinde güncel yargı çevresi kararına göre kontrol edilmelidir. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla görev yapar.
Karaburun'dan İş Hukuku Soruları
Teknede beş yıldır tayfayım ama sigortam yok; ne yapabilirim?
Çalışmanızı tanık ve ödeme kayıtlarıyla ispat ederek hizmet tespiti davası açabilirsiniz. Dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
Santral sahasında taşeron işçisiyim; kazada kim sorumlu?
Alt işveren ile asıl işveren, işçiye karşı kanunda öngörülen ölçüde birlikte sorumludur.
Karaburun'da bir iş uyuşmazlığı yaşıyorsanız, haklarınızı süreler dolmadan değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.
