Kahramanmaraş, 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra dijital dünyada da bir sınavdan geçti. Enkaz altındaki kişilerin yakınları yardım çağrılarını sosyal medyadan duyurdu; bu çağrıların arasında sahte bağış hesapları, yardım toplama vaadiyle para isteyen dolandırıcılar ve doğrulanmamış bilgiler de yayıldı. Bugün ise Kahramanmaraş'taki bilişim dosyaları daha geniş bir alana yayılıyor: internetten dondurma, biber ve tarhana satışında yaşanan dolandırıcılıklar, sosyal medyada hakaret ve tehditler, hesap kiralama ve kişisel verilerin izinsiz paylaşımı. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak bilişim suçlarında mağdur ve şüpheli tarafında, kişisel veriler ve erişim engeli süreçlerinde danışmanlık ve takip hizmeti veriyoruz.
Afet Döneminde Dolandırıcılık
Bir afetin yarattığı zor şartlardan yararlanılarak işlenen dolandırıcılık, Türk Ceza Kanunu'nda nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir ve daha ağır cezayı gerektirir. Bilişim sistemlerinin ya da bankaların araç olarak kullanılması da ayrı bir nitelikli hâldir. Depremden sonra kurulan sahte yardım sayfaları, enkazdan kurtarma ya da konteyner tahsisi vaadiyle para isteyen hesaplar ve kayıp yakınlarını bulma iddiasıyla ücret talep edenler bu kapsamda soruşturuldu. Mağdurlar için banka dekontları, mesaj ekran görüntüleri, hesap bilgileri ve bağlantı adresleri gecikmeden saklanmalı ve şikâyet yoluna başvurulmalıdır.
İnternetten Ürün Satışında Yaşanan Sorunlar
Maraş dondurması, Maraş biberi ve tarhana gibi ürünler internet üzerinden tüm Türkiye'ye gönderilir. Bu yoğunluk, iki yönlü bir risk yaratır. Alıcılar, ödeme yaptıkları hâlde ürün gönderilmeyen sahte satış sayfalarıyla karşılaşabilir; Kahramanmaraş'taki gerçek işletmeler ise adları ve görselleri kopyalanarak taklit hesaplar açılmasından zarar görebilir. Sahte hesaplar için hem platforma bildirim hem de cezai şikâyet ve gerekirse marka ve haksız rekabet hükümlerine dayanan hukuki yollar birlikte kullanılabilir. Mesafeli satışta tüketicinin cayma hakkı ve satıcının bilgilendirme yükümlülüğü de ayrıca önemlidir.
Sosyal Medyada Hakaret, Tehdit ve Erişim Engeli
Depremden sonra Kahramanmaraş'ta müteahhitler, kamu görevlileri ve yerel işletmeler hakkında sosyal medyada çok sayıda ağır suçlama paylaşıldı. Gerçeği yansıtan eleştiri ile hakaret ya da iftira arasındaki çizgi, her paylaşımda ayrıca değerlendirilir. Hakaret suçunda şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Kişilik hakkını ihlal eden içerikler için sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması kararı istenebilir. Ayrıca halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu da özellikle afet dönemlerinde gündeme gelen bir suç tipidir; bu suçlamayla karşılaşan kişiler için paylaşımın bağlamı ve kastı belirleyicidir.
Hesap Kiralama ve Kart Dolandırıcılığı
Kahramanmaraş'ta özellikle gençler ve üniversite öğrencileri, küçük bir ücret karşılığında banka hesabını ya da kartını başkasına kullandırma teklifleriyle karşılaşabiliyor. Bu hesaplar dolandırıcılık ve yasa dışı bahis gelirlerinin aktarılmasında kullanıldığında, hesap sahibi de suça iştirak ya da suç gelirlerinin aklanması suçlamasıyla karşılaşabilir. Hesabını kaptırdığını ya da kandırıldığını ileri süren kişi için banka yazışmaları ve hesabın kullandırılma koşulları savunmanın temelini oluşturur.
Kişisel Veriler
Depremde yaralananların ya da hayatını kaybedenlerin görüntülerinin, sağlık bilgilerinin ve kimlik bilgilerinin rızasız paylaşılması, kişisel verilerin korunması mevzuatı ve kişilik hakları bakımından ihlal oluşturabilir. Kişisel verisi hukuka aykırı işlenen kişi önce veri sorumlusuna başvurur; otuz gün içinde cevap alınamaz ya da cevap yetersiz kalırsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet edilebilir. Verilerin hukuka aykırı olarak yayılması ayrıca suç da oluşturabilir.
Şikâyet ve Dijital Delil Süreci
Bilişim suçlarında zaman en önemli unsurdur. Kahramanmaraş'ta internet üzerinden dolandırıldığını fark eden kişi, önce bankasını arayarak işlemi bildirmeli ve mümkünse karşı hesabın bloke edilmesi için talepte bulunmalıdır. Ardından Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yazılı şikâyette bulunulmalıdır. Kahramanmaraş merkezde yaşayanlar Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığına, Elbistan, Afşin, Ekinözü ve Nurhak'ta yaşayanlar ise Elbistan ya da Afşin başsavcılıklarına başvurabilir. Şikâyete ekran görüntüleri, bağlantı adresleri, banka dekontları, telefon numaraları ve kullanıcı adları eklenmelidir.
Dijital deliller kolayca silinebilir. Sosyal medya paylaşımları, mesajlaşma uygulamasındaki yazışmalar ve e-postalar, mümkün olduğunca tarih ve saat bilgisiyle birlikte saklanmalıdır. Şüpheli tarafında ise el konulan telefon ve bilgisayarlarda yapılan incelemenin usulüne uygunluğu, imaj alınıp alınmadığı ve inceleme raporunun kapsamı savunmanın önemli bir parçasıdır.
Sık Sorulan Soru
Hakkımda sosyal medyada yalan paylaşım yapıldı; hemen kaldırtabilir miyim?
Kişilik haklarınızı ihlal eden içerik için sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli ve içeriğin çıkarılması talep edilebilir. Ayrıca hakaret ya da iftira suçları için şikâyet hakkınız saklıdır; içeriğin bağlantısını ve ekran görüntüsünü hemen kaydetmeniz önemlidir.
Kahramanmaraş'ta bir bilişim suçunun mağduru olduysanız ya da böyle bir suçlamayla karşılaştıysanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek delilleri ve izlenecek yolu birlikte belirleyebilirsiniz.
