Kahramanmaraş'ın ticari hayatı, vadeli satışlar ve çek-senet zinciri üzerine kuruludur. İplik fabrikası pamuk tüccarına, dokuma atölyesi iplikçiye, konfeksiyoncu kumaşçıya vadeli borçlanır; zincirin bir halkası koptuğunda takipler art arda gelir. Depremden sonra bu zincire, işyeri yıkılan esnafın ve evini kaybeden borçluların ödeme güçlükleri de eklendi. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kahramanmaraş'ta hem alacaklılar hem de borçlular adına icra takiplerini ve icra mahkemesi süreçlerini yürütüyoruz.
Takip Nereden Başlatılır?
Kahramanmaraş'ın merkez ilçeleri Onikişubat ve Dulkadiroğlu için icra müdürlüğü ve icra hukuk ile icra ceza mahkemeleri, Kahramanmaraş Adliyesi'nin Dulkadiroğlu'ndaki ek hizmet binasında görev yapar. Elbistan Adliyesi'nde de icra müdürlüğü ve icra mahkemeleri bulunur; Afşin, Andırın, Pazarcık, Türkoğlu ve Göksun'da da icra birimleri vardır. Takibin hangi icra dairesinde açılacağı, sözleşmedeki yetki şartı, borçlunun yerleşim yeri ve paranın ödeneceği yer gibi ölçütlere göre belirlenir. Yetkisiz dairede açılan takibe borçlu itiraz edebilir; bu yüzden ilk adımın doğru atılması süreyi kısaltır.
Çek, Senet ve Kambiyo Takibi
Tekstil ve iplik ticaretinde çek, en yaygın ödeme aracıdır. Karşılıksız çıkan bir çekle kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılabilir. Bu takipte borçlunun ödeme emrine itiraz ve şikâyet süresi beş gündür ve itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır. İmzaya itiraz, zamanaşımı ve borcun ödendiğine ilişkin itirazlar belgeyle ileri sürülmelidir. Alacaklı açısından ise çekin ibraz süresi içinde bankaya sunulması ve karşılıksız işleminin yaptırılması, hem takibin hem de cezai yaptırımların ön şartıdır.
İlamsız Takip ve İtirazın İptali
Fatura, cari hesap ya da sözleşmeye dayanan alacaklarda ilamsız takip başlatılır. Borçlu ödeme emrine yedi gün içinde itiraz ederse takip durur. Alacaklı bu durumda itirazın iptali davası ya da belgesi uygunsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna gidebilir. Ticari alacaklarda itirazın iptali davasından önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Haklı çıkan alacaklı, şartları varsa icra inkâr tazminatı da talep edebilir.
Depremden Etkilenen Borçlunun Hakları
- Meskeniyet itirazı: Borçlunun ve ailesinin haline uygun evi haczedilemez. Depremden sonra elde kalan tek konutun ya da yeni verilen afet konutunun haczi gündeme geldiğinde bu itiraz hayati önem taşır.
- Haczi caiz olmayan mallar: Ev eşyasının zorunlu olanları, meslek araçları ve belirli ölçüde ücret, haczedilemez ya da sınırlı haczedilebilir.
- Yardım ve tazminat ödemeleri: Afet nedeniyle yapılan bazı sosyal yardım ödemelerinin haczedilebilirliği, ödemenin niteliğine göre ayrıca incelenmelidir.
- Kefiller ve mirasçılar: Depremde hayatını kaybeden borçlunun mirasçıları mirası reddetmemişse takip onlara yöneltilebilir; ret süresi bu yüzden önemlidir.
Haciz, Satış ve Sıra Cetveli
Borçlunun banka hesapları, araçları, taşınmazları ve üçüncü kişilerdeki alacakları UYAP üzerinden sorgulanarak haczedilebilir. Elbistan ve Afşin'de tarım arazileri ile tarım makineleri, merkezde ise ticari stoklar ve makineler sık haczedilen mallardır. Satış aşamasında kıymet takdirine itiraz, ihalenin feshi ve sıra cetveline itiraz gibi yollar icra mahkemesinde görülür.
Kira Takibi, Konkordato ve Zincirleme Borçlar
Depremden sonra Kahramanmaraş'ta kiraların hızla yükselmesi, kira alacağına dayalı takipleri de artırdı. Kiracı kira bedelini ödemezse, kiraya veren tahliye talepli icra takibi başlatabilir; konut ve çatılı işyeri kiralarında ödeme emrinde otuz günlük süre verilir. Bu süre içinde borç ödenmez ve itiraz da edilmezse, icra mahkemesinden tahliye istenebilir. Kiracının itirazı hâlinde ise itirazın kaldırılması ya da genel mahkemede dava yoluna gidilir.
Tekstil sektöründe bir firmanın ödeme güçlüğüne düşmesi, çoğu zaman tedarik zincirindeki başka şirketleri de etkiler. Borçlu şirket konkordato talep ederse, asliye ticaret mahkemesinin verdiği geçici mühlet kararıyla birlikte takipler durur ve yeni takip yapılamaz. Kahramanmaraş Adliyesi'nde asliye ticaret mahkemesi bulunduğundan, merkezdeki şirketlerin konkordato başvuruları burada görülür. Alacaklı açısından konkordato sürecinde alacağın süresinde kaydettirilmesi, projeye itiraz ve rehinli alacakların durumu ayrı ayrı takip edilmelidir. Konkordatonun reddi hâlinde iflas gündeme gelebilir; bu aşamada sıra cetvelindeki yerini korumak, alacaklının en önemli işidir.
Sık Sorulan Sorular
Bana ödeme emri geldi ama borcu kabul etmiyorum, ne yapmalıyım?
İlamsız takipte yedi gün, kambiyo takibinde beş gün içinde itiraz edilmelidir. Süre tebliğden başlar ve kaçırılırsa takip kesinleşir.
Müşterim deprem nedeniyle işyerini kaybetti; alacağımı nasıl tahsil ederim?
Önce borçlunun mal varlığı ve ödeme gücü gerçekçi biçimde araştırılmalıdır. Bazen yapılandırma ya da teminatlı bir protokol, hemen başlatılan bir takipten daha fazla tahsilat sağlar.
Kahramanmaraş'ta bir alacak takibi başlatmak ya da size yöneltilen bir takibe karşı savunma yapmak istiyorsanız Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
