Kahramanmaraş'ta boşanma dosyalarının önemli bir kısmı artık depremin bıraktığı izlerle birlikte okunuyor. 6 Şubat 2023'ten sonra kimi aileler Mersin'e, Antalya'ya ya da Ankara'ya taşındı; kimi eşler şehirde kalırken diğerleri çocuklarla birlikte akraba yanına gitti. Konteyner kentlerde, prefabrik yapılarda ya da yeniden kiralanan dar evlerde süren hayatlar, evlilikleri de zorladı. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kahramanmaraş'ta yaşayan ya da Kahramanmaraş'tan ayrılmış eşlerin boşanma, velayet, nafaka ve mal paylaşımı süreçlerini yürütüyoruz.
Dava Kahramanmaraş'ta mı, Başka Şehirde mi Açılır?
Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre boşanma davası eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da davadan önce son altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir. Depremden sonra eşler farklı illere dağılmışsa, birden fazla yetkili mahkeme ortaya çıkabilir ve davanın nerede açılacağı tanık ulaşımından çocukların okul düzenine kadar pek çok şeyi etkiler.
Onikişubat ve Dulkadiroğlu'nda oturanlar için aile mahkemeleri Kahramanmaraş Adliyesi'ndedir. Elbistan Adliyesi'nde de aile mahkemesi bulunur. Andırın, Pazarcık, Türkoğlu, Göksun ve Afşin gibi mülhakat adliyelerde ise aile davalarına bakmakla görevli mahkemenin hangisi olduğu dava açılmadan kontrol edilmelidir; ayrı aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Kararlara karşı istinaf incelemesi Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Anlaşmalı Boşanma: Tek Duruşma, Ayrıntılı Protokol
Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler boşanmanın tüm sonuçlarında uzlaşmışsa anlaşmalı boşanma yolu açıktır. Hâkim eşleri bizzat dinler ve protokolü uygun bulursa dava çoğu zaman tek duruşmada biter. Kahramanmaraş'taki dosyalarda protokole özellikle şunların açıkça yazılmasını öneririz: depremde hasar gören ortak konutun ya da yerine verilecek afet konutunun kime kalacağı, hak sahipliği başvurusunun kimin adına sürdürüleceği, çocukların hangi şehirde okuyacağı ve kişisel ilişkinin şehirler arası ulaşım dikkate alınarak nasıl kurulacağı.
Çekişmeli Davalarda Kahramanmaraş'a Özgü Sorunlar
- Ziynet eşyası: Düğünde takılan altınların enkazda kaybolduğu, kurtarıldığı ya da depremden sonra bozdurulduğu iddiaları; ziynetin kimin elinde kaldığının ispatı.
- Afet konutu ve kira yardımı: Eşlerden biri adına yürüyen hak sahipliği başvurusu ile edinilmiş mallara katılma rejiminin ilişkisi; konutun borçlandırma bedelinin kimin gelirinden ödendiği.
- Aile işletmesi ve tarım geliri: Elbistan ovasında ekilen tarlalar, hayvancılık, Onikişubat'ta küçük atölyeler; gelirin belgesiz olduğu durumlarda nafaka hesabı.
- Geniş aile içinde yaşam: Depremden sonra kayınpeder evinde ya da aynı konteyner alanında akrabalarla birlikte yaşamak zorunda kalan çiftlerde tanık beyanlarının tarafsızlığı.
Velayet ve Depremden Etkilenen Çocuklar
Velayet kararında ölçüt her zaman çocuğun üstün yararıdır. Depremi yaşamış çocuklarda travma sonrası destek ihtiyacı, okul değişiklikleri ve kardeşlerin birlikte kalması, mahkemenin ve sosyal inceleme raporunu hazırlayan pedagog ya da psikoloğun dikkate aldığı somut unsurlardır. Ebeveynlerden birinin il dışına taşınması tek başına velayeti değiştirmez; ancak kişisel ilişkinin fiilen kurulamaması yeni bir düzenleme gerektirebilir. İştirak nafakası, değişen koşullara göre artırılabilir ya da azaltılabilir.
Nafaka, Tedbir ve Kararın Uygulanması
Boşanma davası sürerken eşlerin ve çocukların geçimi için tedbir nafakasına hükmedilebilir. Kahramanmaraş'taki dosyalarda bu talep çoğu zaman davanın ilk dilekçesinde yer alır; çünkü depremden sonra evin geçimini sağlayan eşin başka şehirde çalışmaya başlaması ya da işyerini kaybetmesi, diğer eşi kısa sürede zor durumda bırakabilir. Boşanmadan sonra ise yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası gündeme gelir. Nafaka miktarı, tarafların gelirleri ve çocukların ihtiyaçları karşılaştırılarak belirlenir; Onikişubat'taki iplik fabrikalarında vardiyalı çalışan bir işçinin bordrosu ile Elbistan'da tarım ve hayvancılıkla geçinen bir ailenin belgesiz geliri aynı yöntemle ölçülemez.
Ödenmeyen nafaka için ilamlı icra takibi başlatılabilir ve borçlunun maaşına nafaka önceliğiyle haciz konulabilir. Nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında şikâyet üzerine tazyik hapsi de gündeme gelebilir. Kahramanmaraş'ta kurulan bir kararın başka ilde yaşayan eşe karşı uygulanması da mümkündür; takip, borçlunun bulunduğu yerdeki icra dairesi aracılığıyla yürütülebilir.
Kahramanmaraş dışına taşınan eş, yeni yaşadığı ildeki icra dairesine başvurarak da takip açtırabilir; bu durumda tebligat ve haciz işlemleri uzaktan yürütülebilir.
Kahramanmaraş'tan Gelen Sorular
Eşim depremden sonra başka ilde yaşıyor; davayı orada mı açmalıyım?
Zorunlu değildir. Kendi yerleşim yeriniz Kahramanmaraş ise dava burada da açılabilir. Hangi mahkemenin pratikte daha uygun olduğunu, tanıkların ve çocukların nerede olduğuna bakarak birlikte değerlendirmek gerekir.
Ortak evimiz yıkıldı; yerine verilecek konut nasıl paylaşılır?
Bu, hak sahipliğinin kimin adına kurulduğuna, tapudaki mülkiyet durumuna ve borçlandırma ödemelerine bağlıdır. Mal rejiminin tasfiyesinde tüm bu belgelerin dosyaya getirilmesi gerekir.
Kahramanmaraş'ta boşanmayı düşünüyor ya da bir davayla karşı karşıya bulunuyorsanız, sürecin her adımını önceden planlamak için Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşebilirsiniz.
