Yalova'da bir mirasın konusu çoğu zaman üç tür taşınmazdan biridir: Çınarcık, Çiftlikköy veya Armutlu'daki bir yazlık daire, il merkezinde ya da Altınova'da aile evi, ve kırsal mahallelerde fidanlık, sera ya da meyve bahçesi olarak kullanılan bir arazi. Mirasçıların büyük bölümü İstanbul, Bursa veya Kocaeli'de yaşar; bu da paylaşım görüşmelerini uzaktan, çoğu zaman da gecikmeli yürütmeye yol açar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık, Yalova'daki tereke mallarıyla ilgili mirasçılık, paylaşım ve dava süreçlerinde mirasçılara vekillik eder.
İlk Adım: Mirasçılık Belgesi
Mirasçılık belgesi, eski adıyla veraset ilamı, noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Yalova'da sulh hukuk mahkemeleri Yalova Adliyesi'ndedir. Mirasçılar arasında nüfus kaydına dair bir tereddüt yoksa noter yolu daha hızlıdır; yabancı uyruklu mirasçı, evlat edinme ya da kayıt düzeltmesi gibi bir sorun varsa mahkeme yolu tercih edilir. Belge alındıktan sonra tapuda intikal işlemi yapılır ve veraset ve intikal vergisi beyannamesi süresi içinde verilir.
Mirası Reddetmek İçin Üç Ay
Miras bırakanın borçları mal varlığını aşıyorsa mirasçı, ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddedebilir. Bu süre kaçırılırsa miras kabul edilmiş sayılır. Yalova'da özellikle tersane alt işverenliği, inşaat veya turizm işletmeciliği yapmış bir murisin vergi ve SGK borçları, banka kredileri ya da kefaletleri bu açıdan incelenmelidir. Mirasçının tereke borçlarını ödemekten kaçınacak şekilde terekeye ait malları kendine mal etmesi, reddi geçersiz kılabilir; bu nedenle süre içinde ve terekeye dokunmadan hareket etmek gerekir.
1999 Depremi ve Kayıtların Toparlanması
17 Ağustos 1999 depremi Yalova'yı derinden etkiledi; aileler hem yakınlarını hem de konutlarını kaybetti. Aradan geçen yıllara rağmen bazı dosyalarda mirasın hiç paylaştırılmadığı, yıkılan binanın yerine yapılan yeni yapıda payların kime ait olduğunun tartışmalı kaldığı görülür. Deprem konutu hak sahipliği, yıkılan bina üzerindeki arsa payı ve sonradan yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmeleri, miras paylaşımını karmaşık hâle getirebilir. Bu dosyalarda tapu kayıtlarının geçmişe dönük olarak çıkarılması ve hak sahipliği belgelerinin incelenmesi ilk iştir.
Paylaşılamayan Yazlık ve Arazi
- Ortaklığın giderilmesi: Mirasçılar anlaşamıyorsa her biri sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Taşınmaz aynen bölünemiyorsa satış yoluyla ortaklık giderilir. Bu davalarda dava şartı olarak arabulucuya başvurulması gerekir.
- Tarım arazileri: Fidanlık veya sera olarak kullanılan araziler, tarım arazilerinin bölünmesine ilişkin sınırlamalar nedeniyle her zaman hisselere ayrılamaz; bu, paylaşım yöntemini doğrudan etkiler.
- Tenkis: Saklı payı zedelenen mirasçı, tenkis davasıyla payını korumaya çalışabilir.
- Muris muvazaası: Murisin bir mirasçıya taşınmazı görünüşte satıp gerçekte bağışladığı iddiasıyla tapu iptal ve tescil davası asliye hukuk mahkemesinde açılır.
Uzaktaki Mirasçılar İçin Pratik Notlar
Mirasçıların bir kısmı yurt dışında yaşıyorsa vekâletnamenin konsoloslukta düzenlenmesi veya apostil şerhi taşıması gerekir. İstanbul'daki bir mirasçı, Yalova'daki dava için her duruşmaya gelmek zorunda değildir; vekili aracılığıyla takip mümkündür. Ancak keşif yapılacak dosyalarda, özellikle sınırları belirsiz kırsal arazilerde, mirasçılardan birinin ya da bir temsilcinin yerinde bulunması keşfin sağlıklı yapılmasına yardımcı olur.
Yabancı Malikler ve Miras
Son on beş yılda Yalova'da taşınmaz satın alan yabancı uyruklu kişilerin, özellikle Körfez ülkelerinden gelen alıcıların sayısı arttı. Bu malikler öldüğünde, Türkiye'deki taşınmazlar bakımından miras Türk hukukuna tabidir; taşınırlar için ise murisin milli hukuku esas alınır. Yabancı mahkemeden alınmış bir mirasçılık belgesinin Türkiye'de kullanılabilmesi için tanıma veya tenfiz ya da Türkiye'de ayrıca mirasçılık belgesi alınması gerekebilir. Mirasçıların Türkçe bilmemesi, belgelerin tercümesi ve apostil işlemleri süreci uzatır. Tersine durum da görülür: Yalova'dan yurt dışına çalışmaya gitmiş ailelerin mirasında, mirasçıların bir kısmı başka bir vatandaşlığa geçmiş olabilir; bu da tapudaki intikal işlemlerinde ek belgeler gerektirir.
Murisin vasiyetnamesi varsa, vasiyetnamenin açılması ve tebliği sulh hukuk mahkemesinden istenir. Vasiyetnamenin iptali davası, vasiyetnameyi öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır; iyiniyetli olmayan davalılara karşı bu süre yirmi yıldır.
Sıkça Sorulan Sorular
Babamın Çınarcık'taki yazlığını kardeşimle paylaşamıyoruz; ne yapabiliriz?
Önce anlaşma yoluyla satış veya devir denenebilir. Sonuç alınamazsa arabuluculuk sonrasında ortaklığın giderilmesi davası açılır ve taşınmaz gerektiğinde satışa çıkarılır.
Bir not daha: mirasçılardan biri terekedeki yazlığı yıllardır tek başına kullanıyorsa, diğer mirasçılar bu kullanım için ecrimisil talep edebilir. Ancak bu talep, kullanımın diğer paydaşlara karşı haksız hâle geldiğinin, örneğin bir ihtarla, ortaya konmasına bağlı olabilir. Yalova'daki yazlık mirasında bu ihtarın zamanında çekilmesi, ileride istenebilecek bedelin başlangıç tarihini belirler.
Yalova'daki bir mirasla ilgili süreleri ve seçenekleri netleştirmek için Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşebilirsiniz. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.
