Eskişehir'in yabancı nüfusu, büyük ölçüde üniversitelerin çekim gücüyle şekillenir. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi ve Eskişehir Teknik Üniversitesi'nde öğrenim gören uluslararası öğrenciler, yabancı akademisyenler ve araştırmacılar, sanayi tesislerinde çalışan yabancı mühendis ve teknik personel ile Türk vatandaşlarıyla evlenerek Eskişehir'e yerleşen aileler bu nüfusun farklı gruplarıdır. Her grubun ikamet ve çalışma statüsü farklı kurallara tabidir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Eskişehir'de yabancıların ikamet, çalışma, vatandaşlık ve taşınmaz işlemlerinde destek veriyoruz.
Öğrenci İkamet İzni ve Sonrası
Türkiye'de ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora eğitimi alacak yabancılara öğrenci ikamet izni verilir. Başvurular Göç İdaresi'nin elektronik sistemi üzerinden yapılır ve Eskişehir İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nde randevu ile tamamlanır. İzin süresi öğrenim süresiyle bağlantılıdır ve her yıl öğrenci belgesiyle uzatılması gerekebilir. Kaydın silinmesi, uzun süreli devamsızlık ya da disiplin cezası, öğrenci ikamet izninin iptaline yol açabilir; bu nedenle üniversitedeki her işlemin ikamet durumuna etkisi gözetilmelidir.
Mezuniyetten sonra Türkiye'de kalmak isteyen yabancı, öğrenci izninden kısa dönem ya da aile ikamet iznine, ya da çalışma izni alarak çalışma statüsüne geçiş yapmalıdır. Bu geçişin izin süresi dolmadan planlanması, sürenin aşılmasından doğan para cezası ve giriş yasağı risklerini önler.
Çalışma İzni
Yabancıların Türkiye'de çalışabilmesi için kural olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan çalışma izni alınması gerekir. Başvuruyu çoğu zaman işveren yapar ve işyerinin ölçeği, yabancının nitelikleri ve ödenecek ücret değerlendirilir. Eskişehir'de havacılık, raylı sistem ve makine sektörlerinde istihdam edilen nitelikli yabancı personel için başvuruların eksiksiz hazırlanması önemlidir. Öğrenim süresince yabancı öğrencilerin çalışabilmesi ise belirli koşullara ve sınırlamalara bağlıdır. İzinsiz çalışma hem yabancı hem işveren için idari para cezası doğurur ve sınır dışı etme sebebi olabilir.
Sınır Dışı Etme ve İdari Gözetim
- Sınır dışı etme kararı: Kamu düzeni, izinsiz çalışma, ikamet ihlali ya da bazı suçlamalar gerekçesiyle verilebilir; karara karşı idare mahkemesine dava açma süresi kısadır ve günlerle ölçülür.
- İdari gözetim: Sınır dışı edilmesi öngörülen yabancının gözetim altına alınması kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.
- Giriş yasağı ve tahdit kodları: Yurt dışına çıkan yabancıya sonradan uygulanan giriş yasağının kaldırılması için idari başvuru ve dava yolları.
- Uluslararası koruma: Başvuru sahiplerinin hakları ve kararlara karşı yargı yolu.
Eskişehir İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nce verilen kararlara karşı davalar Eskişehir idare mahkemelerinde görülür. Sınır dışı etme kararına karşı süresinde dava açılması, kural olarak yargılama sonuçlanana kadar kararın uygulanmasını durdurur.
Vatandaşlık ve Aile Birliği
Bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olan ve evliliği devam eden yabancı, evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusunda bulunabilir; aile birliği içinde yaşama ve evliliğin samimiyeti ayrıca incelenir. Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet eden yabancılar ise genel yoldan başvurabilir. Başvuruların reddine karşı idari dava yolu açıktır. Eskişehir'de Türk vatandaşıyla evlenen yabancı akademisyen ve öğrencilerde, aile ikamet izninin ve evlilik kayıtlarının düzenli tutulması bu sürecin temelidir.
Yabancıların Taşınmaz Edinimi
Yabancılar, kanuni sınırlamalar ve askerî yasak ve güvenlik bölgelerine ilişkin kurallar saklı kalmak kaydıyla Türkiye'de taşınmaz edinebilir. Eskişehir'de öğrencisi için daire satın alan yabancı aileler, tapu işleminden önce taşınmazın askerî bölge veya güvenlik bölgesi içinde kalıp kalmadığını ve imar durumunu kontrol ettirmelidir.
Yabancıların Medeni Hukuk İşlemleri
Eskişehir'de yaşayan yabancılar ikamet ve çalışma konularının yanında evlilik, boşanma, miras ve kira gibi medeni hukuk işlemleriyle de karşılaşır. Türk mahkemesinde açılan bir boşanma davasında hangi ülke hukukunun uygulanacağı, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'a göre belirlenir. Yurt dışında verilmiş bir boşanma kararının Türkiye'de geçerli olması için ise tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir; bu dava aile mahkemesinde görülür. Yabancı bir mirasçının Türkiye'deki taşınmaz mirası bakımından ise kural olarak Türk hukuku uygulanır.
Kira sözleşmesi imzalayan yabancı öğrencilerin, sözleşme dilini anlamadan imza atması sık rastlanan bir sorundur. Sözleşmenin anlaşılır bir dilde çevirisinin alınması, depozito ve tahliye koşullarının açıkça yazılması önemlidir. Yabancıların noterde yapacağı işlemlerde yeminli tercüman bulundurulması gerekir. Pasaport, ikamet kartı ve yabancı kimlik numarasının tüm resmî işlemlerde doğru yazılması, ileride tapu, banka ve tebligat işlemlerinde yaşanacak aksaklıkları önler.
İkamet iznimin süresi doldu, uzatmayı unuttum; ne yapmalıyım?
İzin süresinin dolmasından sonra Türkiye'de kalmak, ikamet ihlali sayılır ve çıkışta para cezası ile ileride giriş yasağına yol açabilir. Durumu fark eder etmez Eskişehir İl Göç İdaresi Müdürlüğü ile iletişime geçip yeni başvuru imkânlarını ve ihlalin sonuçlarını değerlendirmek gerekir. Gecikme süresi uzadıkça seçenekler daralır.
Eskişehir'de ikamet, çalışma izni ya da sınır dışı etme konusunda bir sorunla karşılaştıysanız, süreler kısa olduğundan Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile vakit kaybetmeden görüşebilirsiniz.
