Foça'nın çalışma hayatı büyük ölçüde mevsimlere bağlıdır. Mayıs ile ekim arasında oteller, pansiyonlar, balık restoranları, plaj işletmeleri ve günübirlik tekne turları ilçenin istihdamını taşır; kışın ise zeytincilik, balıkçılık ve kamu hizmetleri öne çıkar. İlçedeki askeri tesislerde temizlik, yemek ve bakım işlerini yürüten alt işveren şirketlerinin çalışanları ise yıl boyu süren bir başka işçi grubunu oluşturur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Foça'da çalışan işçilere ve işverenlere bu farklı çalışma düzenlerinin getirdiği hukuki sorunlarda danışmanlık veriyoruz.
Önce Arabulucu: Süreler ve Görevli Mahkeme
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İşe iade için bu başvuru fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır. Foça'da ayrı bir iş mahkemesi kurulmamışsa, iş davalarına asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar; görevli mahkeme dava öncesinde UYAP üzerinden kontrol edilmelidir. Kıdem, ihbar, ücret ve yıllık izin alacaklarında beş yıllık zamanaşımı vardır. Sezon bittikten sonra Foça'dan ayrılan işçiler için arabuluculuk başvurusu, kendi yerleşim yerlerindeki arabuluculuk bürosuna da yapılabilir.
Sezonluk Turizm Çalışanları
Her yaz aynı otelde ya da restoranda çalışan işçi için en önemli soru, sezon sonunda iş ilişkisinin sona erip ermediğidir. Mevsimlik işlerde sezon bitiminde sözleşme çoğu zaman askıya alınır ve işçi bir sonraki sezon yeniden çağrılır; bu durumda kıdem süresi hesaplanırken kural olarak fiilen çalışılan dönemler toplanır. İşveren işçiyi yeni sezonda çağırmazsa, bu durum fesih olarak değerlendirilebilir. Foça'daki dosyalarda sık karşılaşılan diğer sorunlar şunlardır:
- Yaz yoğunluğunda haftalık izin kullandırılmaması ve fazla çalışmanın ödenmemesi,
- Sigortanın gerçek ücretten düşük gösterilmesi ya da yalnızca sezonun bir kısmı için yapılması,
- Bahşiş ve servis ücretlerinin dağıtımı,
- Tekne turlarında çalışanların çalışma süreleri ve güvenlik eğitimleri.
Askeri Tesislerde Alt İşveren İşçileri
Kamuya ait bir tesiste alt işveren aracılığıyla çalışan işçi için asıl işveren olan kamu kurumu ile alt işveren şirket, kanunda belirtilen alacaklardan birlikte sorumlu olabilir. İhale dönemleri değiştikçe şirketin değişmesi ama işçinin aynı işte çalışmaya devam etmesi, kıdemin hangi işveren döneminde nasıl hesaplanacağı sorusunu doğurur. Kamuda alt işveren işçilerine ilişkin özel düzenlemeler de ayrıca değerlendirilmelidir.
İş Kazaları
Otellerde mutfak yaralanmaları ve kaygan zemin kazaları, teknelerde düşme ve halat kazaları, zeytin hasadında ağaçtan düşme Foça'da rastlanan iş kazalarıdır. Kazanın üç iş günü içinde SGK'ya bildirilmesi gerekir. İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk şartı aranmaz; ancak kazanın tespiti ve kusur oranı için bilirkişi incelemesi çoğu zaman belirleyicidir.
Foça'dan Gelen Sorular
Üç yıldır her yaz aynı otelde çalışıyorum; bu yıl çağrılmadım. Hakkım var mı?
Yeni sezonda çağrılmamak, koşullara göre işverenin feshi sayılabilir. Bu durumda kıdem ve ihbar tazminatı ile işe iade hakkı, çalışma süreniz ve işyerindeki işçi sayısına göre değerlendirilir.
Tekne turunda çalışırken sigortam yapılmadı; ne yapabilirim?
Tanıklar, ödeme kayıtları ve fotoğraflarla çalışmanızı ispat ederek hizmet tespiti davası açabilirsiniz. Bu davada beş yıllık hak düşürücü süre vardır.
Foça'da çalışırken bir hak kaybı yaşadıysanız, belgelerinizle birlikte durumunuzu ilk görüşmede değerlendirebiliriz.
