Kiraz'da ücretli çalışmanın biçimi, İzmir'in sanayi ilçelerinden belirgin biçimde ayrılır. Büyük fabrikalar yerine kestane hasadında gündelikle çalışanlar, patates sökümünde ekip hâlinde tutulan işçiler, hayvancılık işletmelerinde yıl boyu çalışanlar, ilçe merkezindeki esnafın yanında çalışan tezgâhtar ve şoförler, inşaat işçileri ve belediye hizmetlerinde görev yapanlar vardır. Bir kısmı ise hafta boyunca Ödemiş'te ya da daha uzakta çalışıp Kiraz'a döner. Bu çeşitlilik, hangi kanunun uygulanacağından hangi mahkemenin görevli olduğuna kadar her şeyi etkiler. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kiraz'da yaşayan işçi ve işverenlere iş sözleşmesi, alacak, işe iade ve iş kazası konularında danışmanlık ve vekillik hizmeti veriyoruz.
Tarlada ve Bahçede Çalışanın Dayanağı Hangi Kanun?
4857 sayılı İş Kanunu, elli ve daha az işçinin çalıştığı tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerine uygulanmaz. Kiraz'daki kestane bahçeleri ve tarlaların çoğu aile işletmesi ölçeğinde olduğundan, buralarda çalışanların ilişkisi genellikle Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesi hükümlerine tabidir. Bu, işçinin korumasız kalacağı anlamına gelmez: Ücret, fazla çalışma karşılığı ve sözleşmeye aykırı fesih nedeniyle tazminat Borçlar Kanunu üzerinden de istenebilir. Asgari ücret de İş Kanunu kapsamında olsun olmasın iş sözleşmesiyle çalışan herkes için geçerlidir. Buna karşılık ilçe merkezindeki bir atölyede, markette ya da inşaatta çalışan kişi İş Kanunu'nun korumasından yararlanır; kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ve işe iade hakkı bu çerçevede değerlendirilir.
Sigortasız Geçen Yıllar ve Hizmet Tespiti
Kırsal kesimde en sık karşılaşılan sorun, yıllarca çalışılmış ama sigortaya hiç bildirilmemiş ya da eksik bildirilmiş sürelerdir. Bu sürelerin kayda geçirilmesi için hizmet tespit davası açılabilir. Dava, çalışmanın geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır; süre kaçırılırsa hak kaybı doğar. Aynı işyerinde çalışmış komşular, ücret ödemelerini gösteren banka kayıtları ve işyerine ait belgeler belirleyici olur. Tarımda yalnızca hasat dönemiyle sınırlı, süreksiz çalışmalar için sosyal güvenlik mevzuatında ayrı hükümler bulunduğundan, bu tür çalışmalarda durumun önceden incelenmesi gerekir.
Bahçede, Tarlada ve İnşaatta İş Kazası
Hasat sırasında ağaçtan ya da dik yamaçtan düşme, traktör devrilmesi, yük taşırken yaşanan kazalar ve inşaat işlerinde yüksekten düşme Kiraz'da karşılaşılan iş kazası türleridir. İş kazasında işçi, ölümü hâlinde ise yakınları işverene karşı maddi ve manevi tazminat isteyebilir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alıp almadığı, işçinin kendi kusuru ve olayın nasıl geliştiği bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Kazanın SGK'ya bildirilmesi ve tutanakların zamanında düzenlenmesi, hem tazminat hem de sigorta yardımları açısından önemlidir.
Arabulucu, Mahkeme ve Mesafe
İşçilik alacakları, kıdem ve ihbar tazminatı ile işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; işe iade için bu başvuru fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa dava, davalının yerleşim yerinde ya da işin yapıldığı yerde açılabilir. İş davalarına iş mahkemesi bakar; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu görevi asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla üstlenir. Kiraz'daki bir uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceği dava açılmadan önce güncel yargı çevresi kararlarına göre kontrol edilmelidir.
Hasatta gündelikle çalıştım, ücretim ödenmedi; ne yapabilirim?
Çalışmanın ispatı için tanıklar, mesajlar ve ödeme kayıtları toplanmalı; alacak, ilişkinin tabi olduğu kanuna göre arabuluculuk ya da dava yoluyla istenebilir. Ücret alacakları kural olarak beş yıllık zamanaşımına tabidir.
Kiraz'da çalışırken hakkınızın ödenmediğini düşünüyorsanız ya da işveren olarak bir uyuşmazlıkla karşılaştıysanız, belgelerinizi birlikte inceleyebiliriz. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır.
