Ayaş'ta miras dosyalarının en tanıdık tablosu şudur: dededen kalan bir tarla, üç kuşaktır intikal yapılmadığı için tapuda hâlâ ölmüş bir kişinin adına kayıtlıdır; mirasçıların bir kısmı Ayaş'ta, bir kısmı Ankara'da, bir kısmı da yurt dışında yaşamaktadır. Ortada değeri artan bağlar, bahçeler ve köydeki eski bir ev vardır, ama kimse kimin neye sahip olduğunu tam bilmez. Ayaş'ın nüfusunun yıllar içinde kente göç etmesi, bu tabloyu daha da karmaşık hâle getirmiştir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Ayaş'taki köy taşınmazlarının paylaşımında mirasçılara destek veriyoruz.
Önce Kayıtları Toplamak: Mirasçılık Belgesi ve İntikal
Paylaşımın ilk adımı, her ölüm için ayrı ayrı mirasçılık belgesi alınmasıdır; birden fazla kuşak geriye giden dosyalarda bu, birbirini izleyen birkaç belge demektir. Mirasçılar arasında ihtilaf yoksa belge noterden alınabilir; mahkemeye başvurulacaksa Ayaş için görevli olan Elvankent'teki Ankara Batı sulh hukuk mahkemeleridir. Ardından tapu müdürlüğünde intikal yapılarak taşınmazlar mirasçılar adına paylı ya da elbirliği mülkiyeti şeklinde kaydedilir. Bu aşamada taşınmazların tamamının tapu kayıtlarından tespit edilmesi önemlidir; çünkü köy arazilerinde unutulmuş parseller sık çıkar.
Tarım Arazileri Neden Bölünemiyor?
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, tarım arazilerinin kanunda belirlenen asgari büyüklüğün altında bölünmesini yasaklar. Bu nedenle Ayaş'taki küçük bir tarlanın mirasçılar arasında aynen paylaştırılması çoğu zaman mümkün olmaz. Uygulamada şu yollar öne çıkar:
- Mirasçılardan birinin diğerlerinin paylarını bedelini ödeyerek devralması.
- Arazinin mirasçılar tarafından ortak işletilmesi ve bunun için yazılı bir kullanım anlaşması yapılması.
- Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davasıyla taşınmazın satılarak bedelinin paylaştırılması.
Ortaklığın giderilmesi sulh hukuk mahkemesinde görülür ve 2023'ten bu yana dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Kadastro, Mera ve Zilyetlik
Ayaş köylerinde bazı taşınmazların kadastro tespiti sırasında murisin ya da başka bir kişinin adına yazılması, yıllar sonra uyuşmazlık doğurabilir. Kadastro tutanağının kesinleşmesinden itibaren on yıl geçtikten sonra, tespitten önceki sebeplere dayanarak itiraz edilemez. Mera, yaylak ve kışlak gibi alanlar ise kural olarak özel mülkiyete konu olamaz ve zilyetlikle kazanılamaz. Bu tür dosyalarda Ankara Batı Adliyesi'ndeki kadastro mahkemesi ve asliye hukuk mahkemeleri görev alanına göre devreye girer.
Yurt Dışındaki ve Kentteki Mirasçılar
Ayaş'tan göç etmiş mirasçıların işlem yapabilmesi için vekâletname gerekir; yurt dışında yaşayanlar bunu konsolosluktan ya da apostil şerhli olarak düzenletebilir. Mirası reddetmek isteyen mirasçı, ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyanda bulunmalıdır. Mirasçılardan biri Ayaş'taki taşınmazı tek başına satmak isterse, elbirliği mülkiyetinde tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi gerektiğinden bu mümkün olmaz; anlaşmazlık sürüyorsa mirasçılar ortaklığına temsilci atanması sulh hukuk mahkemesinden istenebilir.
Ayaş'taki Mirasçıların Soruları
Tarlayı yıllardır amcam ekiyor; artık onun mu oldu?
Tapulu bir taşınmazda paydaşlardan birinin uzun süre kullanması, kural olarak ona mülkiyet kazandırmaz. Diğer paydaşlar koşulları varsa kullanım bedeli de isteyebilir.
Köydeki eski ev ve bahçe aynı parselde; ayrı ayrı paylaşabilir miyiz?
Parselin niteliğine ve imar durumuna bağlıdır; önce tapu ve imar kayıtları incelenmelidir.
Ayaş'taki aile taşınmazlarının paylaşımını planlamak ya da bir uyuşmazlığı değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.
