Bir icra takibinde süreler günlerle ölçülür; Hatay'da ise depremden sonra adreslerin, işlerin ve gelirlerin değişmesi bu sürelerin kaçırılmasını kolaylaştırdı. Bir yanda depremden önce çekilmiş krediler, ticari çekler ve senetler ödenmeyi bekliyor; öte yanda işyerini kaybetmiş esnafın, yeniden yapılanma döneminde nakit sıkıntısı çeken müteahhitlerin ve kirasını ödeyemeyen kiracıların karşısına icra dosyaları çıkıyor. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Hatay'da hem alacaklı hem borçlu tarafında icra ve iflas hukuku işlerini yürütüyoruz.
Hatay'da Takip Nerede Açılır, Şikâyet Nereye Yapılır?
İcra takipleri icra dairelerinde açılır ve yürütülür. Antakya ve Defne için Hatay Adliyesi bünyesindeki icra daireleri, İskenderun, Arsuz ve Belen için İskenderun'daki icra daireleri kullanılır; mülhakat adliyelerin de kendi icra birimleri vardır. Takip, kural olarak borçlunun yerleşim yerinde ya da sözleşmenin ifa yerinde açılır. İcra memurunun işlemlerine karşı şikâyet, itirazın kaldırılması, istihkak ve icra suçları icra mahkemelerinin görevindedir. Hatay Adliyesi'nde ve İskenderun Adliyesi'nde icra mahkemeleri bulunur.
Ödeme Emri Geldiğinde Süre İşlemeye Başlar
İlamsız takipte ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edilebilir; itiraz takibi durdurur ve alacaklıyı itirazın iptali davası ya da itirazın kaldırılması yoluna yöneltir. Çek, bono ve poliçeye dayanan kambiyo takiplerinde ise borca ve imzaya itiraz için süre beş gündür ve itiraz kendiliğinden takibi durdurmaz. İlamlı takiplerde icra emri tebliğ edilir; borçlunun ancak sınırlı sebeplere dayanarak icra mahkemesine başvurması mümkündür.
Depremden sonra Hatay'dan ayrılmış biri için asıl sorun çoğu zaman tebligattır. Tebligat eski adrese, enkaz hâlindeki bir binaya ya da tanımadığı birine yapılmışsa tebliğin usulsüzlüğü ileri sürülebilir; öğrenme tarihi itiraz süresinin başlangıcı olarak tartışılır. Mernis adres kaydının ve e-Tebligat hesabının güncel tutulması, ilerideki sürprizleri önler.
Yıkılan Evin Kredisi ve Menfi Tespit
Depremde yıkılan konut için alınmış kredinin ödenmeye devam etmesi Hatay'da sık karşılaşılan ve ağır bir yüktür. Kredi sözleşmesi kural olarak konutun yıkılmasıyla sona ermez; ancak kredi kapsamında yapılmış hayat ve konut sigortaları, zorunlu deprem sigortası tazminatının banka lehine rehinli olup olmadığı ve bankaların bu dönemde sunduğu yapılandırma imkânları ayrıca incelenmelidir. Borçlu olmadığını ya da borcun daha az olduğunu düşünen kişi, takipten önce veya takip sırasında menfi tespit davası açabilir. Kredi borçlusu vefat ettiyse mirasçıların mirası ret seçeneği ve süresi de bu değerlendirmenin parçasıdır.
Haciz, Haczedilmezlik ve Konteyner Dönemi
İcra ve İflas Kanunu bazı malların haczini yasaklar. Borçlunun haline uygun evi, mesleğini sürdürmek için gereken araç ve gereçler, ev eşyası ve maaşın belirli bir kısmı bu kapsamda değerlendirilir. Hatay'da depremden sonra yeniden kurulmaya çalışılan küçük işletmelerde meslek aracı sayılan malların haczi, konteyner ya da geçici barınma alanında yaşayan borçluların eşyalarının haczi gibi durumlarda haczedilmezlik şikâyeti icra mahkemesine yapılır. Maaş haczinde ise nafaka alacakları dışında maaşın dörtte birini aşan haciz yapılamaz.
Kira Alacağı ve Tahliye Takipleri
Kiralar arttıkça kira alacağına dayalı takipler de çoğaldı. Kiracıya ödeme emrinde kira borcunu ödemesi için süre verilir; bu sürede ödeme yapılmazsa kiraya veren tahliye için icra mahkemesine başvurabilir. Kira bedelinin kendisine itiraz edilmişse, önce itirazın kaldırılması gerekir. Hatay'da depremden sonra yazılı sözleşme yapılmadan başlayan kira ilişkilerinde kira miktarının ispatı, dekont ve yazışmalarla yapılır.
Alacaklı Tarafında: Dağılmış Borçluya Ulaşmak
Hatay'da alacaklı olmak da kolay değil. Depremden önce mal satılan, hizmet verilen ya da borç verilen kişinin bugün nerede yaşadığı, hangi gelirinin bulunduğu belirsiz olabilir. İcra dairesi aracılığıyla yapılan adres ve malvarlığı sorgulamaları, tapu, araç, banka ve SGK kayıtlarını kapsar; borçlunun başka bir ilde çalışmaya başladığı bu kayıtlardan anlaşılabilir ve haciz o ildeki işverene bildirilebilir. Borçlunun malvarlığını yakınlarına devrederek alacaklıdan kaçırdığı şüphesi varsa tasarrufun iptali davası gündeme gelir. İskenderun'daki sanayi ve liman çevresinde yoğunlaşan ticari alacaklarda ise borçlu şirketin konkordato ya da iflas sürecine girmesi ihtimali takip edilmeli; bu durumda alacağın süresinde kaydettirilmesi gerekir. Takipten önce alacağı belgeleyen fatura, irsaliye ve yazışmaların derli toplu hâle getirilmesi, olası bir itirazda zaman kazandırır.
Sık Sorulanlar
İşyerim depremde yıkıldı, keşide ettiğim çekler karşılıksız kaldı. Ne olur?
Çek hamili kambiyo takibi başlatabilir. Borçlu yönünden yapılandırma, alacaklıyla uzlaşma ve süresinde itiraz seçenekleri dosyanın durumuna göre değerlendirilmelidir.
İskenderun'da oturuyorum, takip Antakya'da açılmış; itirazı nereye yaparım?
Ödeme emrine itiraz, takibin yürütüldüğü icra dairesine yapılır; bunu bulunduğunuz yerdeki herhangi bir icra dairesi aracılığıyla da yapabilirsiniz. Takibin yetkisiz icra dairesinde açıldığını düşünüyorsanız yetki itirazını da aynı süre içinde ileri sürmelisiniz.
Hatay'daki icra dosyanızda bir süre işliyorsa vakit kaybetmeden belgelerle birlikte görüşelim.
