Tuzla, İstanbul'da emeğin en yoğun biçimde sahaya yansıdığı ilçelerden biridir. Tuzla Tersaneler Bölgesi'nde gemi inşa ve onarım işleri, İstanbul Deri Organize Sanayi Bölgesi'nde ve Aydınlı'daki kimya sanayi bölgesinde üretim, İTOSB'de makine ve metal sanayi, bunların yanında depolar ve lojistik firmaları on binlerce kişiyi istihdam eder. Bu yapının ortak özelliği, ana işverenin yanında çok sayıda alt işverenin bulunması ve işçinin kimin çalışanı olduğunun her zaman net olmamasıdır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Tuzla'da çalışan işçiler ve işverenler için iş hukuku danışmanlığı ve dava takibi yürütüyoruz.
Tersanede Asıl İşveren ve Alt İşveren İlişkisi
Tuzla'daki tersanelerde kaynak, boya, iskele ve montaj işlerinin önemli kısmı taşeron firmalarca yürütülür. İş Kanunu'na göre alt işveren ilişkisi usulüne uygun kurulmuşsa asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyerindeki çalışmadan doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur. Muvazaalı bir taşeron ilişkisi tespit edilirse işçiler baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır. Pratikte bu, taşeron firma kapandığında ya da ortadan kaybolduğunda işçinin kıdem tazminatı ve ücret alacaklarını tersane işletmecisinden de talep edebilmesi anlamına gelir. Proje bazlı çalışma, sık firma değişikliği ve kesintili sigorta kayıtları ise hizmet süresinin hesaplanmasını zorlaştırır.
Gemi Adamı mı, Tersane İşçisi mi?
Tuzla'da denizcilikle ilgili çalışanlar açısından önemli bir ayrım vardır. Tersanede gemi inşa veya onarımında çalışan işçi 4857 sayılı İş Kanunu'na tabidir. Kanunda belirtilen büyüklükteki gemilerde çalışan gemi adamları ise 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamındadır; çalışma süreleri, izinler ve fesih kuralları farklılık gösterir. Hangi kanunun uygulanacağı, alacak hesabını ve süreleri doğrudan etkilediğinden dosyanın başında netleştirilmelidir. Tuzla'daki denizcilik şirketlerinde hem tersanede hem gemide görev yapan çalışanlar için bu ayrım, her dönemin ayrı ayrı incelenmesini gerektirebilir.
Arabuluculuk ve Anadolu Adliyesi'nde Dava
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Tuzla'daki işyerleri için başvuru, İstanbul Anadolu Adliyesi'ndeki arabuluculuk bürosuna yapılabilir. İşe iade isteyen işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır; arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır. Anlaşma olmayan dosyalar Kartal'daki Anadolu iş mahkemelerinde görülür. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları ise arabuluculuk şartına tabi değildir.
Tuzla'daki Tipik İş Uyuşmazlıkları
- Fazla çalışma ve hafta tatili: Teslim tarihine yetişmesi gereken gemi projelerinde uzun mesailer; puantaj, turnike kayıtları ve tanıklarla ispat edilir.
- Toplu çıkışlar: Sipariş azaldığında yapılan çıkışlarda geçerli neden ve fesih usulünün denetimi.
- OSB fabrikalarında vardiya ücretleri: Gece çalışması, prim ve ikramiyelerin ücrete dahil edilip edilmediği.
- Hizmet tespiti: Sigortası geç başlatılan ya da eksik gün bildirilen işçilerin talepleri.
- İşveren danışmanlığı: Alt işveren sözleşmelerinin hazırlanması, fesih bildirimleri ve savunma alma süreçleri.
Sıkça Sorulan Sorular
Taşeron firmam kapandı; alacaklarımı kimden isterim?
Alt işverenle birlikte asıl işveren de sorumlu olabilir. Arabuluculuk başvurusunda her iki işverenin de gösterilmesi gerekir.
Aynı tersanede farklı firmalar adına çalıştım; kıdemim birleşir mi?
Firmalar değişse de işin aynı tersanede ve kesintisiz sürdüğü durumlarda süreler birlikte değerlendirilebilir; somut kayıtlar belirleyicidir.
Tuzla'da işten çıkarıldıysanız ya da alacaklarınız ödenmediyse süreleri kaçırmadan bizimle iletişime geçin. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır.
