Üsküdar'ın iş hayatı, ilçenin farklı semtlerine dağılmış birkaç merkez etrafında şekillenir. Altunizade ve Kısıklı çevresindeki iş merkezleri ofis çalışanlarını, Acıbadem ve Altunizade hattındaki hastaneler sağlık personelini, iskele meydanı ve çarşı ise esnaf ve hizmet çalışanlarını bir araya getirir. Bunlara, ilçenin yaşlı nüfusuna bakım veren ev hizmetleri çalışanları ve Salacak ile Boğaz kıyısındaki kafe ve restoranların personeli eklenir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Üsküdar'da çalışanların ve Üsküdar merkezli işverenlerin iş uyuşmazlıklarını arabuluculuktan iş mahkemesine kadar takip ediyoruz.
Evde Yaşlı Bakımı ve Ev Hizmetlerinde Çalışanların Durumu
Üsküdar'da yaşlı bir aile büyüğüne evde bakım için çalışan istihdam etmek yaygındır. Ev hizmetlerinde çalışanlar İş Kanunu'nun kapsamı dışında kalır; hakları Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri ve taraflar arasındaki sözleşmeye göre belirlenir. Bu, çalışanın haksız olduğu anlamına gelmez: ücret, dinlenme süreleri ve fesih bildirimi kurallarına uyulması gerekir. Ev hizmetlerinde çalışanların sosyal güvenlik bildirimi de zorunludur. Aileler açısından, çalışma koşullarının baştan yazılı olarak belirlenmesi ve sigorta bildiriminin yapılması ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önler.
Hastaneler ve Ofislerde Sık Görülen Uyuşmazlıklar
- Sağlık personelinin nöbet ve fazla mesaisi: Haftalık kırk beş saati aşan çalışma ve gece çalışması sınırlarına uyulmaması; nöbet çizelgeleri ve sistem kayıtları ispat aracıdır.
- Ofis çalışanlarında performans feshi: Geçerli fesih için ölçütlerin önceden bildirilmesi, nesnel olması ve tutarlı uygulanması gerekir.
- Karşılıklı fesih teklifleri: İkale sözleşmesinde işçiye kanuni haklarının üzerinde makul bir yarar sağlanıp sağlanmadığı incelenir.
- Esnaf ve kafe çalışanları: İskele ve sahil çevresindeki işletmelerde asgari ücret üzerinden bildirilip farkı elden ödenen ücretler ve hafta tatili çalışmaları.
Turizm ve Hizmet İşletmelerinde Sezon Yoğunluğu
Kız Kulesi karşısındaki Salacak sahili, Çengelköy ve Kuzguncuk'taki kafe ve restoranlar özellikle yaz aylarında ve hafta sonlarında yoğun çalışır. Bu işletmelerde kısa süreli istihdam, uzun vardiyalar ve bahşişlerin ücretten sayılıp sayılmadığı tartışmaları görülür. Çalışma süresinin kayıt altına alınmaması, fazla mesai alacaklarının ispatını tanık beyanlarına bırakır; bu nedenle çalışanların kendi vardiya notlarını ve yazışmalarını saklaması faydalıdır.
Arabuluculuk ve Anadolu İş Mahkemeleri
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Üsküdar'da çalışan bir işçi başvurusunu Kartal'daki İstanbul Anadolu Adliyesi arabuluculuk bürosuna yapabilir; anlaşma sağlanamazsa dava Anadolu iş mahkemelerinde açılır. İşverenin merkezi Avrupa yakasındaysa, işin Üsküdar'da yapılması Anadolu'daki mahkemenin yetkisini kurar. İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı, anlaşmazlık tutanağından itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır. İşçilik alacaklarında zamanaşımı beş yıldır; iş kazası tazminat davaları ise arabuluculuk şartına tabi değildir.
Üsküdar'da Çalışanların Soruları
Annemize bakan çalışanımızla yollarımızı ayırmak istiyoruz; nelere dikkat etmeliyiz?
Sözleşmedeki ve kanundaki bildirim sürelerine uyulmalı, ücret ve sigorta bildirimlerinin eksiksiz olduğundan emin olunmalıdır; ayrılık yazılı olarak belgelenmelidir.
Hastanede hemşireyim, nöbet ücretlerim eksik ödeniyor; ne yapabilirim?
Nöbet çizelgeleri ve bordrolarla eksik ödeme hesaplanarak arabuluculuğa başvurulabilir; işten ayrılmanız gerekmez.
Altunizade'deki şirketim bana ikale teklif etti; kabul etmeli miyim?
Teklifi kıdem, ihbar, izin ve prim alacaklarınızla karşılaştırmadan imzalamayın; ikale işe iade ve işsizlik ödeneği gibi hakları etkileyebilir.
Evde bakım yapan bir çalışanla, hastanedeki nöbet ücretlerinizle ya da Altunizade'deki işvereninizle yaşadığınız sorunu Üsküdar'da gecikmeden bizimle paylaşabilirsiniz.
