Mardin'in tarihi kent dokusu, el sanatları ve yöresel ürünleri yalnızca turistlerin değil, markaların, film yapımcılarının ve fotoğrafçıların da ilgisini çeker. Midyat'ta kuşaktan kuşağa aktarılan telkari işçiliği, eski kentteki taş işçiliği, butik otellerin ve restoranların isimleri, Mardin'de çekilen dizi ve filmler ile sosyal medyada milyonlarca kez paylaşılan kent fotoğrafları, fikri mülkiyet hukukunun korumaya çalıştığı değerlerin somut örnekleridir. Bu değerler kolayca taklit edilebildiğinden, hak sahiplerinin koruma araçlarını zamanında kullanması önem taşır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Mardin'de marka, coğrafi işaret, telif ve tasarım konularında danışmanlık ve vekillik yapıyoruz.
Fikri Mülkiyet Davaları Hangi Mahkemede Görülür?
Marka, patent, tasarım ve telif haklarına ilişkin davalar fikri ve sınai haklar mahkemelerinin görevindedir. Bu ihtisas mahkemesinin bulunmadığı yerlerde, Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun görevlendirdiği asliye hukuk ve asliye ceza mahkemeleri bu davalara bakar. Mardin'de dava açmadan önce, davanın açılacağı adliyede bu görevin hangi mahkemede olduğu güncel olarak kontrol edilmelidir. Sınai Mülkiyet Kanunu'na göre hak sahibi, tecavüz davasını kendi yerleşim yerinde ya da tecavüzün gerçekleştiği yerde açabilir. Türk Patent ve Marka Kurumu'nun itiraz kararlarına karşı açılacak davalar ise Ankara'daki fikri ve sınai haklar hukuk mahkemelerinde, kararın tebliğinden itibaren iki ay içinde açılır.
Coğrafi İşaretler ve Yöresel Ürünler
Midyat telkarisi, Mardin'in coğrafi işaretle korunan ürünlerinin bilinen örneklerindendir. Coğrafi işaret, ürünün belirli bir yöreye özgü niteliklerini korur ve tescil ettiren kişiye değil, belirlenen şartlara uygun üretim yapan herkese kullanım hakkı tanır. Bu nedenle tescilde öngörülen üretim yöntemi ve denetim mekanizması önemlidir. Fabrikasyon ürünlerin telkari olarak satılması ya da yöre dışında üretilen ürünlerin yörenin adıyla pazarlanması, hem coğrafi işaret hakkının ihlali hem de haksız rekabet oluşturabilir. Mardin adını taşıyan ürünlerde ise yalnızca coğrafi bir ifade kullanmak, tek başına ayırt edici bir marka oluşturmaz; ayırt edicilik için ek unsurlara ihtiyaç vardır.
Butik Oteller, Restoranlar ve Marka Tescili
Turizmin canlanmasıyla birlikte eski Mardin'de birbirine benzer isimler taşıyan çok sayıda otel, kafe ve restoran açıldı. İşletme adının marka olarak tescil ettirilmesi, aynı ya da benzer ismin başka bir işletme tarafından kullanılmasının önüne geçmenin en güvenli yoludur. Konaklama ve yiyecek-içecek hizmetleri için doğru sınıflarda başvuru yapılması, logonun ve alan adının da korunması gerekir. Başkasının tescilli markasıyla karıştırılma ihtimali doğuran kullanımlar, tecavüzün durdurulması ve tazminat davalarına konu olabilir. Yayımlanan marka başvurularına karşı itiraz süresi kısa olduğundan, ilgili sektörde yapılan başvuruların takip edilmesi faydalıdır.
Fotoğraf, Film ve Telif Hakları
Mardin'in silueti, taş sokakları ve Mezopotamya ovasına bakan manzarası, fotoğrafçılar için sürekli bir konu kaynağıdır. Özgün bir fotoğraf, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser niteliği taşıyabilir. Bir fotoğrafın otel tanıtımında, broşürde ya da internet sitesinde izinsiz kullanılması hâlinde eser sahibi, kullanımın durdurulmasını ve sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceği bedelin üç katına kadar tazminat talep edebilir. Mardin'de çekilen dizi ve filmlerde ise yapımcılar ile yapı sahipleri arasında mekân kullanım izinleri, çekim süresince yapıya verilen zararlar ve görüntülerin sonradan tanıtım amacıyla kullanılması konularında sözleşme yapılması önem taşır.
El Sanatlarında Tasarım Koruması
Telkari takılarda, taş oymacılığında ve yöresel dokumalarda kullanılan yeni desen ve formlar, Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında tasarım olarak tescil edilebilir. Tasarımın korunması için yeni olması ve ayırt edici niteliğe sahip olması gerekir. Tasarımcı, ürününü tescilden önce kamuya sunmuşsa, başvurusunu bu tarihten itibaren on iki ay içinde yaparak yeniliğini kaybetmeden koruma alabilir. Tescil ettirilmemiş tasarımlar da Türkiye'de ilk kez kamuya sunuldukları tarihten itibaren üç yıl süreyle kopyalanmaya karşı korunur. Mardin'deki atölyelerin yeni ürünlerini tarih ve görsel kaydıyla belgelemesi, ileride çıkabilecek bir taklit uyuşmazlığında önemli bir delil olur.
Akademik Çalışmalar ve Derleme Eserler
Mardin Artuklu Üniversitesi bünyesinde yürütülen dil, tarih ve kültür çalışmaları, sözlü tarih kayıtları, çeviriler ve derlemeler de telif hukukunun konusudur. Anonim halk müziği ve masallar herkesin kullanımına açık olsa da, bunların derlenmesi, düzenlenmesi ya da çevrilmesiyle ortaya çıkan işleme eserler ayrıca korunur. Tezlerde ve yayınlarda izinsiz alıntı ya da intihal iddiaları hem disiplin hem de hukuk yoluna konu olabilir.
Mardin'den Sık Gelen Sorular
Otelimizin adını başka bir işletme de kullanıyor; ne yapabiliriz?
Önce iki işletmeden hangisinin markayı tescil ettirdiği ve hangisinin daha önce kullandığı araştırılır. Tescil durumuna göre ihtarname, itiraz ya da tecavüz davası seçenekleri değerlendirilir.
Mardin'de bir eser, marka ya da yöresel ürünle ilgili hak ihlali yaşıyorsanız, belgelerinizi birlikte inceleyerek koruma yolunu belirleyebiliriz.
