Mardin'in yolları farklı risklerin bir araya geldiği bir ağ oluşturur. Şanlıurfa'dan gelip Kızıltepe ve Nusaybin üzerinden Cizre'ye uzanan D-400 karayolu ağır tır ve tanker trafiğini taşır. Mardin ile Diyarbakır, Midyat ile Batman ve Nusaybin ile Midyat arasındaki yollarda şehirlerarası yolcu trafiği yoğundur. Eski Mardin'in dik ve dar sokaklarında ise yaya ile aracın aynı alanı paylaşması küçük çaplı ama sık kazalara yol açar. Hasat döneminde ova yollarında traktör, römork ve biçerdöver trafiği eklenir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Mardin'de trafik kazalarından doğan tazminat ve ceza dosyalarını takip ediyoruz.
Kazadan Sonraki İlk Günler
Kaza tespit tutanağı, kusur dağılımı ve sonrasındaki bütün taleplerin temelidir. Yaralanmalı ya da ölümlü kazalarda tutanağı kolluk düzenler; yalnızca maddi hasarlı kazalarda taraflar kendileri tutanak doldurabilir. Fotoğraf, tanık bilgisi, araç kamera kaydı ve varsa yol kenarındaki işletmelerin kamera görüntüleri en kısa sürede güvence altına alınmalıdır. D-400 üzerindeki kazalarda olay yerinin aynı gün temizlenmesi, delillerin sonradan elde edilmesini zorlaştırır. Hastanede düzenlenen ilk muayene raporundaki yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilip giderilemeyeceği ya da kemik kırığı bulunup bulunmadığı gibi tespitler hem ceza dosyasını hem de maluliyet hesabını etkilediğinden, bu raporların birer örneği mutlaka alınmalıdır.
Sigortaya Başvuru ve Tahkim
Zorunlu mali sorumluluk sigortası, karşı aracın kusuru oranında yaralanma, ölüm ve araç hasarı zararlarını teminat limitleri içinde karşılar. Dava açmadan ya da Sigorta Tahkim Komisyonu'na gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmalıdır. Şirket on beş gün içinde ödeme yapmaz ya da eksik öder ise zarar gören kişi Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir veya dava açabilir. Komisyon yolu çoğu zaman daha hızlı sonuçlanır; ancak belirli tutarın üzerindeki kararlara itiraz ve istinaf imkânı ile sürelerin ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
Karşı aracın sigortası yoksa, araç tespit edilemiyorsa ya da kaçan bir sürücü söz konusuysa, kişisel zararlar için Güvence Hesabı'na başvurulabilir. Sınır iline özgü bir durum olarak yabancı plakalı araçların karıştığı kazalarda aracın Türkiye'de geçerli bir sigortasının bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılmalıdır.
Tarım Araçları ve Yolcu Taşımacılığı
Kızıltepe ovasında ve Derik ile Mazıdağı yönündeki köy yollarında traktör ve römork kazaları özel bir önem taşır. Traktörün trafik sigortasının olup olmadığı, römorkta yolcu taşınıp taşınmadığı ve kazanın tarla içinde mi yoksa karayolunda mı gerçekleştiği, sigorta teminatının uygulanıp uygulanmayacağını etkiler. Mevsimlik tarım işçilerini başka illere taşıyan minibüs ve kamyonetlerin karıştığı kazalarda ise aracın taşıma belgesi, kapasitenin aşılıp aşılmadığı ve işçileri organize eden kişilerin sorumluluğu da tartışılır.
Tazminat Kalemleri
- Destekten yoksun kalma: Hayatını kaybeden kişinin bakmakla yükümlü olduğu eş, çocuk ve gerektiğinde anne baba için hesaplanır. Kalabalık ailelerde her hak sahibinin payı ayrı ayrı belirlenir.
- Sürekli ve geçici iş göremezlik: Maluliyet oranı, yönetmeliğe uygun sağlık kurulu raporuyla tespit edilir.
- Araç değer kaybı ve onarım bedeli: Kazadan önceki hasar kayıtları ve aracın kilometresi dikkate alınır.
- Manevi tazminat: Sigorta teminatı dışında kalır; kusurlu sürücü ve araç işletenden istenir.
Ceza Boyutu ve Süreler
Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda taksirle yaralama ya da taksirle öldürme soruşturması başlatılır. Mardin'de bu dosyalar kazanın gerçekleştiği yerin bağlı olduğu adliyede yürütülür; örneğin Nusaybin'deki bir kaza Nusaybin Adliyesi'nde, Midyat'taki bir kaza Midyat Adliyesi'nde görülür. Ceza dosyasındaki kusur raporu tazminat davasını da etkilediğinden, rapora süresi içinde itiraz edilmesi önemlidir. Tazminat talebinde zamanaşımı zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıldır; fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı süresi uygulanır.
Tedavi Giderleri, SGK ve Yurtdışındaki Hak Sahipleri
Trafik kazasında yaralanan kişinin tedavi giderleri, Karayolları Trafik Kanunu'ndaki düzenleme gereği SGK tarafından karşılanır; bu nedenle sigorta şirketinden ayrıca tedavi gideri istenmesi kural olarak mümkün değildir. Buna karşılık bakıcı gideri, yol ve refakat masrafları ile kazanç kaybı ayrı kalemler olarak talep edilebilir. Ölümlü kazalarda SGK'nın hak sahiplerine bağladığı gelir, rücuya tabi olduğu ölçüde tazminattan indirilir; hangi ödemenin indirileceği hesaplamada sık yapılan bir hatadır. Mardin'de hayatını kaybeden kişinin eşi, çocukları ya da anne babası yurtdışında yaşıyorsa, başvurular vekâletname ile Türkiye'den yürütülebilir; ancak mirasçılık belgesi, nüfus kayıtları ve gelir belgelerinin tercümesi ve onayı baştan planlanmalıdır. Cenaze ve defin giderleri de belgelenerek talep edilebilir.
Mardin'den Sık Gelen Sorular
Kazaya karışan araç Irak plakalıydı; zararımı kimden isteyebilirim?
Önce aracın Türkiye'ye girişte yaptırılması gereken sigortanın bulunup bulunmadığı araştırılır. Sigorta yoksa Güvence Hesabı'na başvuru ve sürücüye karşı dava seçenekleri birlikte değerlendirilir.
Mardin'de yaşadığınız bir trafik kazası sonrasında, sigorta başvurusundan önce dosyanızdaki belgeleri ve kusur durumunu birlikte inceleyebiliriz.
