Mardin'de bir evliliğin sona ermesi çoğu zaman yalnızca iki kişiyi değil, aynı avluyu ya da aynı köyü paylaşan geniş bir aileyi de ilgilendirir. Düğünde takılan altınlar, ailenin ortak arazisinden elde edilen gelir, yurtdışında çalışan bir eşin durumu ya da yıllar önce İstanbul'a veya Mersin'e taşınmış bir çiftin bağlarını hâlâ Mardin'de sürdürmesi, davanın nasıl kurulacağını belirleyen ayrıntılardır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Artuklu'dan Midyat'a, Kızıltepe'den Nusaybin'e kadar Mardin genelinde anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarında vekillik yapıyoruz.
Mardin'de Boşanma Davası Hangi Adliyede Açılır?
Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerin mahkemesinde açılabilir. Mardin'de aile mahkemesi bulunan adliyeler Artuklu'daki Mardin Adliyesi, Kızıltepe Adliyesi ve Midyat Adliyesi'dir. Artuklu ve Yeşilli'de oturan eşlerin davaları Mardin'deki aile mahkemesinde, Kızıltepe'deki eşlerin davaları Kızıltepe'de, Midyat'takilerin davaları ise Midyat'ta görülür. Nusaybin, Derik, Mazıdağı, Ömerli, Savur ve Dargeçit'te dava, o adliyede aile davalarına bakmakla görevli mahkemede açılır; aile mahkemesi kurulmamış bir yerde bu görevi asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla yürütür.
Yetkili birden fazla yer varsa seçim pratik sonuçlar doğurur: tanıkların duruşmaya gelip gelemeyeceği, sosyal inceleme raporunun hangi şehirde hazırlanacağı ve eşin duruşmalara katılımı bu tercihe bağlıdır. Verilen kararlara karşı istinaf başvurusu Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi hukuk dairelerinde incelenir.
Anlaşmalı Boşanmada Protokolün Önemi
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi ve hâkimin eşleri bizzat dinlemesi gerekir. Bu nedenle eşlerden biri Almanya'da, İsveç'te ya da başka bir ülkede çalışıyorsa, Türkiye'ye geleceği tarih duruşma günüyle birlikte planlanmalıdır. Protokolde velayet, çocukla kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası, ziynet eşyası ve mal paylaşımı açıkça yazılmalıdır. Genel ifadelerle hazırlanan bir protokol, birkaç yıl sonra yeni bir davanın kapısını aralayabilir.
Ziynet Alacağı, Mal Rejimi ve Aile Arazisi
Mardin'de düğünlerde takılan altınlar çoğu zaman yüksek bir değere ulaşır. Kural olarak kadına takılan ziynet eşyası kadının kişisel malıdır ve evlilik sırasında bozdurulmuşsa iadesi istenebilir; altınların kimde kaldığı ve hangi amaçla harcandığı tanık ve belgeyle ispatlanır. Mal rejimi bakımından 2002 sonrasında edinilen mallar için edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Mirasla gelen tarım arazisi kişisel mal sayılırken, evlilik süresince alınan bir traktör, bir dükkân ya da Artuklu'daki yeni yapılaşma alanlarından alınmış bir daire paylaşım hesabına girebilir. Mal rejiminin tasfiyesi boşanmayla birlikte ya da ayrı bir dava olarak istenebilir.
Velayet, Nafaka ve Gurbetteki Eş
Velayet kararında belirleyici ölçü, çocuğun üstün yararıdır. İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır ve sosyal çalışmacı ya da pedagog raporu dosyaya girer. Yılın bir bölümünü mevsimlik tarım işinde başka illerde geçiren ya da işi gereği sürekli yolda olan bir ebeveyn bakımından, çocukla kişisel ilişkinin gerçekçi bir takvimle kurulması gerekir. Yurtdışında yaşayan eşin geliri nafaka hesabına katılabilir; bu gelirin belgelenmesi için yabancı ülkedeki belgelerin tercümesi ve onayı gerekebilir.
Yurtdışında verilmiş bir boşanma kararının Türkiye'de sonuç doğurması için tanınması gerekir. Anlaşmaya dayanan bazı yabancı boşanma kararları nüfus müdürlüğü veya konsolosluk üzerinden idari yolla tanınabilirken, diğerlerinde tanıma davası açılır.
Çekişmeli Boşanmada Delil ve Tanık
Eşler boşanmanın sonuçlarında anlaşamıyorsa dava çekişmeli olarak görülür ve evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını, kusurun hangi tarafta olduğunu ispat yükü gündeme gelir. Mardin'deki dosyalarda tanıkların önemli bir kısmı akraba ya da aynı köyden komşulardır; akrabalık tanıklığa engel değildir, ancak beyanların olayı bizzat görmeye mi yoksa duyuma mı dayandığı dikkatle değerlendirilir. Mesaj kayıtları, sosyal medya yazışmaları, hastane raporları ve kolluk tutanakları tanık beyanlarını destekleyen belgelerdir; hukuka aykırı yollarla elde edilen kayıtlar ise delil olarak tartışmalı hâle gelir. Dava sürerken eşin ve çocukların geçimi için tedbir nafakası, ortak konutun kullanımı ve çocukla geçici kişisel ilişki konusunda ara karar istenebilir. Kusuru daha ağır olan eşe karşı maddi ve manevi tazminat talebi de boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebilir; bu talepler sonradan ayrı bir davada da açılabilir, ancak zamanaşımı süresine dikkat edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Eşim İstanbul'da, ben Kızıltepe'de yaşıyorum; davayı nerede açabilirim?
TMK 168 gereği her iki eşin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Kızıltepe'de oturuyorsanız davayı Kızıltepe'deki aile mahkemesinde açabilirsiniz.
Yalnızca dini nikâhla birlikte yaşadık; boşanma davası açılabilir mi?
Resmî evlilik bulunmadığından boşanma davası açılamaz. Ancak çocuğun soybağının kurulması, çocuk için nafaka ve taraflar arasındaki mal ve para talepleri ayrı davalarla ileri sürülebilir.
Mardin'de boşanma sürecini düşünüyorsanız, dava açmadan önce yetkili mahkemeyi, protokol seçeneğini ve ziynet ile mal taleplerinizi birlikte değerlendirebiliriz.
