Aile hukuku boşanmadan ibaret değildir; Van'da bu alanın en hassas dosyaları çoğu zaman hiç resmî evlilik yapılmamış birlikteliklerden doğar. Yalnızca dinî nikâhla kurulan aileler, nüfusa geç kaydedilen ya da babasının kaydına hiç geçmeyen çocuklar, erken yaşta yapılan evlilikler ve aile içi şiddet nedeniyle başvurulan koruma tedbirleri, ildeki aile mahkemelerinin olağan gündemidir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Van'da çocukların ve kadınların haklarını ilgilendiren aile hukuku dosyalarında danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz.
Van'da Aile Davalarına Bakan Mahkemeler
İpekyolu, Tuşba ve Edremit için aile mahkemeleri Van Adliyesi'nde görev yapar. Erciş'te 2 Ocak 2026'dan bu yana ayrı bir aile mahkemesi faaliyettedir; Çaldıran ve Muradiye gibi ayrı aile mahkemesi bulunmayan ilçelerde ise asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Aynı kural Bahçesaray, Başkale, Çatak, Gevaş, Gürpınar, Özalp ve Saray için de geçerlidir. Kararların istinaf incelemesi Van Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Soybağı ve Babalık Davası
Resmî evlilik dışında doğan bir çocuk ile babası arasında soybağı kendiliğinden kurulmaz. Baba çocuğu nüfus müdürlüğünde, noterde veya mahkemede tanıyabilir. Tanıma yapılmazsa anne ve çocuk babalık davası açabilir. Annenin dava hakkı doğumdan itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır; çocuğun dava hakkı ise farklı kurallara bağlıdır ve somut olaya göre değerlendirilir. Babalık davasında genellikle DNA incelemesi yapılır.
Van'da sık görülen durum şudur: dinî nikâhla kurulan birlikte doğan çocuklar annenin kaydına işlenir, baba ise sonradan tanıma işlemini ihmal eder. Bu durum çocuğun mirasçılığını, babanın sosyal güvenlik haklarından yararlanmasını ve nafaka hakkını doğrudan etkiler. Soybağının kurulması, çocuğun ileride karşılaşacağı pek çok sorunu baştan önler.
Koruma Kararları: 6284 Sayılı Kanun
Şiddete uğrayan ya da şiddet tehlikesi altında olan kişi, evli olsun olmasın, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma talep edebilir. Uzaklaştırma, ortak konuttan çıkarma, iletişim yasağı ve silahın teslimi gibi önleyici tedbirlere aile mahkemesi karar verir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri ve mülki amir de bazı tedbirleri alabilir. Tedbir kararları için şiddetin ispatı aranmaz. Van'da başvuru, merkezde aile mahkemelerine, ilçelerde ise yetkili mahkemeye veya Cumhuriyet başsavcılığına yapılabilir. Şiddet önleme ve izleme merkezi ile sosyal hizmet birimleri de bu süreçte destek sağlar.
Erken Yaşta Evlilikler ve Hukuki Sonuçları
Türk Medeni Kanunu'na göre evlenme yaşı kural olarak on yedidir; olağanüstü durumlarda hâkim izniyle on altı yaşını dolduran kişi evlenebilir. Bu yaşın altındaki çocuklarla yapılan dinî nikâhlar resmî evlilik doğurmaz ve ciddi ceza soruşturmalarına konu olabilir. Aile hukuku açısından ise bu birlikteliklerden doğan çocukların soybağı, nafaka ve velayet haklarının güvence altına alınması gerekir. Bu dosyalarda çocuğun yararı her türlü aile baskısının önünde tutulmalıdır. Van'da sosyal hizmet merkezleri ve okul yönetimleri de bu tür durumları bildirmekle yükümlü kurumlar arasındadır.
Nafaka ve Velayette Sonradan Değişiklik
- Nafaka artırım veya indirimi: Tarafların ekonomik durumu değiştiğinde, örneğin nafaka yükümlüsü kamuya atandığında ya da işini kaybettiğinde, nafakanın uyarlanması istenebilir.
- Velayetin değiştirilmesi: Velayet sahibi ebeveynin başka bir şehre taşınması, çocuğu ihmal etmesi veya yeniden evlenmesinin çocuğa etkisi gibi durumlarda velayetin değiştirilmesi davası açılabilir.
- Kişisel ilişkinin düzenlenmesi: Van ile İstanbul ya da batı illeri arasında bölünmüş ailelerde, uzun tatillerin ve ulaşım masraflarının kararla açıkça düzenlenmesi uygulamayı kolaylaştırır.
Evlat Edinme
Evlat edinme aile mahkemesinin kararıyla gerçekleşir. Küçüğün evlat edinilmesi için evlat edinenin küçüğe bir yıl süreyle bakmış ve onu eğitmiş olması gerekir; eşlerin birlikte evlat edinmesinde ise belirli yaş ve evlilik süresi şartları aranır. Van'da akraba çocuğunun evlat edinilmesi sık görülen bir durumdur ve bu dosyalarda biyolojik ebeveynlerin rızası özellikle önem taşır.
Sık Sorulanlar
Çocuğum sadece benim nüfusuma kayıtlı; babası tanımak istemiyor, ne yapabilirim?
Babalık davası açarak soybağının kurulmasını isteyebilirsiniz. Annenin dava süresi doğumdan itibaren bir yıl olduğu için gecikmeden başvurmak önemlidir.
Dinî nikâhla yaşadığımız eşimden ayrıldım; nafaka isteyebilir miyim?
Resmî evlilik olmadığı için boşanma ve yoksulluk nafakası söz konusu olmaz. Ancak soybağı kurulmuş ortak çocuklar için iştirak nafakası istenebilir; soybağı kurulmamışsa babalık davasıyla birlikte nafaka talep edilebilir. Van'da bu dosyalarda çocuğun okul, sağlık ve kış giderleri nafaka hesabında ayrıca gösterilmelidir.
Koruma kararı almak için şikâyetçi olmam gerekir mi?
Hayır. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirler, ayrıca ceza şikâyetinde bulunulmasına bağlı değildir.
Van'da çocuğunuzun veya kendinizin hukuki durumuyla ilgili bir sorun yaşıyorsanız, ilk görüşmede durumu gizlilik içinde birlikte değerlendirebiliriz. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.
