Van'da icra dosyalarının yükünü üç kaynak taşır: esnafın ve toptancıların birbirine verdiği senetler, tüketici kredileri ve kredi kartı borçları, bir de inşaat sektöründe ödenmeyen hakedişler. Hayvancılıkla geçinen ailelerde ise borcun karşılığı çoğu zaman ahırdaki hayvanlardır; bu da haciz sırasında kanunun koruduğu sınırların bilinmesini önemli kılar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Van'da hem alacaklı hem borçlu tarafında icra takiplerini yürütüyor, itiraz ve şikâyet yollarını zamanında kullanıyoruz.
Takip Nereden Yürür?
Van merkezde takipler Van İcra Dairesi'nden yürütülür; İpekyolu, Tuşba ve Edremit için ayrı icra dairesi yoktur. Erciş'te Erciş İcra Dairesi, Çaldıran ve Muradiye'de de kendi icra müdürlükleri bulunur. Bahçesaray, Gevaş, Gürpınar, Özalp, Saray, Başkale ve Çatak'taki mülhakat adliyelerde de icra birimleri vardır. Takibe itiraz, şikâyet ve icra suçlarıyla ilgili işler icra hukuk ve icra ceza mahkemelerinde görülür; bu mahkemeler hem Van'da hem Erciş'te bulunur.
Alacaklı, borçlunun yerleşim yerindeki veya sözleşmenin ifa yerindeki icra dairesini seçebilir. Borçlunun malları başka bir ilçedeyse haciz, o yerdeki icra dairesine talimat yazılarak yapılır.
Borçlunun Bilmesi Gereken Süreler
- İlamsız takipte itiraz: Ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün. İtiraz borcun tamamına veya bir kısmına, ayrıca imzaya yönelik olabilir.
- Kambiyo senedine dayalı takip: Çek, bono veya poliçeye dayanan takipte itiraz ve şikâyet süresi beş gündür ve icra mahkemesine yapılır.
- Mal beyanı: Ödeme emrine itiraz edilmez ve borç ödenmezse mal beyanında bulunmak gerekir; aksi hâlde şikâyet üzerine disiplin hapsi gündeme gelebilir.
- İhalenin feshi: Satış ilanındaki usulsüzlükler ve kıymet takdirine itiraz için süreler kısadır; ihale tarihi ve tebligat tarihi mutlaka not edilmelidir.
Hayvancı ve Çiftçi Borçlularda Haciz Sınırları
Van, Türkiye'nin önemli hayvancılık illerinden biridir ve kırsal ailelerin birikimi çoğu zaman sürüdür. İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesi, borçlu çiftçinin kendisinin ve ailesinin geçimi için zorunlu olan arazisini, çift hayvanlarını ve tarım alet edevatını haczedilemeyecek mallar arasında sayar. Ancak bu koruma sınırsız değildir; zorunlu miktarı aşan hayvanlar haczedilebilir. Haciz tutanağının içeriği, hangi hayvanın yaşamsal ihtiyaç kapsamında kaldığı ve kayıt dışı hayvanların kime ait olduğu gibi konular icra mahkemesine şikâyet yoluyla tartışılır. Haczedilen hayvanların bakımı ve muhafazası da ayrı bir masraf ve sorumluluk konusudur. Kış aylarında yem ve barınak giderleri hızla büyüdüğünden, alacaklı açısından hayvanların yediemine bırakılması mı yoksa satışın hızlandırılması mı istenmeli sorusu dosyanın başında düşünülmelidir.
Maaş Haczi ve Kamu Görevlileri
Van'da öğretmen, sağlık çalışanı ve diğer kamu görevlilerinin sayısı yüksektir ve bu kesimde en sık karşılaşılan icra işlemi maaş haczidir. Maaşın kural olarak dörtte birinden fazlası haczedilemez; nafaka alacaklarında ise bu sınır farklı uygulanır ve nafaka önceliklidir. Birden fazla haciz varsa sıraya konulur. Tayinle başka ile giden borçlunun yeni kurumuna haciz müzekkeresinin yeniden yazılması gerekir.
Senetler, Çekler ve Ticari Alacaklar
İpekyolu'nun çarşı esnafı, inşaat malzemesi satıcıları ve toptancılar arasında vadeli satışlar senetle yapılır. Alacaklı açısından kambiyo senedine dayalı takip hızlı bir yoldur; borçlu açısından ise senedin teminat amacıyla verildiği veya bedelin ödendiği iddiası menfi tespit davasıyla ileri sürülebilir. Takibe itiraz edilen ilamsız dosyalarda alacaklı, itirazın iptali davası açabilir veya belgeye dayanıyorsa itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Ticari alacaklarda itirazın iptali davasından önce arabuluculuk aranır.
Kira Alacağı ve Tahliye Takibi
Van'da öğrenci ve memur kiracıların yoğun olduğu İpekyolu ve Tuşba'da kira alacakları için icra yolu sık kullanılır. Kiraya veren, ödenmeyen kira için tahliye talepli takip başlatabilir; kiracıya gönderilen ödeme emrinde ödeme için otuz günlük süre verilir. Kiracı bu süre içinde borcu ödemez ve itiraz da etmezse, kiraya veren icra mahkemesinden tahliye isteyebilir. Kiracı itiraz ederse itirazın kaldırılması ve tahliye talebiyle icra mahkemesine başvurulur. Yazılı sözleşmesi olmayan kira ilişkilerinde ise bu yol daha sınırlıdır ve ispat sorunu öne çıkar. Kiracı açısından en önemli nokta, ödeme emrindeki süreyi kaçırmamak ve ödemeleri belgeli yapmaktır.
Sorular
Erciş'teki bir borçluya Van'dan takip açabilir miyim?
Sözleşmede ifa yeri Van ise veya kambiyo senedinde ödeme yeri Van gösterilmişse Van'da takip açılabilir. Borçlu yetkiye itiraz ederse dosya yetkili icra dairesine gönderilir.
Ahırdaki tüm hayvanlarım haczedilebilir mi?
Ailenin geçimi için zorunlu olan hayvanlar haczedilemez. Zorunlu miktarın ne olduğu somut olaya göre belirlenir ve haciz tutanağına karşı şikâyet yoluna başvurulabilir.
Van'da bir icra takibiyle karşılaştıysanız, süreleri kaçırmadan dosyanızı birlikte inceleyebiliriz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
