Kocaköy'ün köyleri 2014'ten bu yana hukuken köy değildir. Diyarbakır'ın büyükşehir olmasıyla birlikte köy tüzel kişilikleri sona erdi, köyler ilçe belediyesine bağlı mahallelere dönüştü. Gündelik hayatta pek bir şey değişmemiş gibi görünse de taşınmaz hukukunda sonuçları büyüktür: yapı izni artık belediyenin işidir, köyün ortak malları başka bir idareye geçmiştir, mera ise mera olarak kalmaya devam eder. Yaklaşık 15 bin kişinin yaşadığı ilçede tarla, ev ve arsa uyuşmazlıklarının büyük kısmı bu geçişin, eski kadastro tespitlerinin ve paylaşılmamış mirasın kesiştiği yerde çıkar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kocaköy'deki taşınmazlarla ilgili dava ve danışmanlık işlerinde müvekkillerimize destek veriyoruz.
Mahalleye Dönüşen Köyde Yapı ve Ruhsat
Eskiden köy yerleşik alanında muhtarlık onayıyla yapılan ev, ahır ya da depo için bugün belediyenin imar ve ruhsat kuralları gündeme gelir. Kırsal nitelikteki mahallelere ilişkin özel düzenlemeler bulunduğundan her yapının durumu ayrıca incelenmelidir. Ruhsatsız yapı, belediyenin yıkım ve para cezası kararlarına konu olabilir; bu kararlara karşı dava Diyarbakır idare mahkemelerinde açılır. Satın almadan önce taşınmazın imar durumu ve üzerindeki yapının yasal durumu mutlaka sorgulanmalıdır.
Kadastro Tespiti ve Zilyetlik
Kocaköy'deki taşınmazlarla ilgili kadastro uyuşmazlıkları Diyarbakır Adliyesi'ndeki kadastro mahkemesinin görev alanına girer. Kadastro sırasında yapılan tespitlere askı ilanı süresi içinde itiraz edilmezse tespitler kesinleşir. Kesinleşmeden sonra da, tespitten önceki hukuki sebeplere dayanılarak on yıl içinde dava açılabilir; bu süre geçtikten sonra kayıt kural olarak tartışılamaz hâle gelir. Tapuda kayıtlı olmayan bir taşınmazı yirmi yıl boyunca davasız, aralıksız ve malik sıfatıyla kullanan kişi, Türk Medeni Kanunu'nun 713. maddesine göre tescil isteyebilir; ancak mera, orman ve devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler zilyetlikle edinilemez.
Mera Sınırında Yaşanan Anlaşmazlıklar
Mera, yaylak ve kışlaklar 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında devletin hüküm ve tasarrufu altındadır; kullanım hakkı mahalle halkına aittir. Meranın bir kısmının sürülüp tarlaya katılması hem idari işlemlere hem ceza soruşturmasına yol açabilir. Mera sınırının yanlış belirlendiğini düşünen malik, tespit ve tahsis işlemlerine karşı yasal yollara başvurabilir; bu dosyalarda eski haritalar ve bilirkişi incelemesi belirleyicidir.
Tapu İptali, El Atma ve Ecrimisil
- Tapu iptali ve tescil: Hileli devir, muris muvazaası ya da yanlış tespit iddialarında Diyarbakır'daki asliye hukuk mahkemesinde açılır.
- El atmanın önlenmesi: Tarlanız başkası tarafından ekiliyorsa müdahalenin men'i istenebilir.
- Ecrimisil: Taşınmazınızı izinsiz kullanan kişiden geriye dönük kullanım bedeli talep edilebilir.
- Kira: Tarla ve konut kiralarındaki tespit ve tahliye davaları sulh hukuk mahkemesinde görülür; kira uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuk zorunludur.
Kocaköy'de Tarla ya da Arsa Alırken
Kocaköy'de taşınmaz satışlarının bir kısmı hâlâ el yazısıyla düzenlenmiş bir kâğıt ya da sözlü anlaşmayla yapılır. Oysa taşınmaz satışı ancak tapu müdürlüğünde resmî şekilde yapılırsa geçerlidir; adi senetle yapılan satış alıcıyı malik yapmaz ve satıcının ölümünden sonra mirasçılarla ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir. Satın almadan önce tapu kaydındaki hisse durumu, ipotek ve haciz şerhleri, taşınmazın mera ya da kamulaştırma alanında kalıp kalmadığı kontrol edilmelidir. Hisseli bir tarlanın belirli bir bölümünü almak, tapuda yalnızca pay almak anlamına gelir; Kocaköy'de sık görülen bu yöntem ileride diğer paydaşlarla anlaşmazlığa açıktır.
Kocaköy'de alacağınız ya da sahip olduğunuz bir taşınmazla ilgili bir soru varsa tapu kaydını, kadastro paftasını ve varsa eski belgeleri birlikte inceleyerek başlayabiliriz.
