Bismil'de taşınmaz denildiğinde çoğu zaman bir apartman dairesinden önce Dicle ovasındaki sulu bir tarla anlaşılır. Karpuz ve pamuk üretiminin yapıldığı bu araziler hem geçim kaynağı hem de ailelerin en değerli varlığıdır; bu nedenle sınırları, hisseleri ve kullanım biçimi sık sık uyuşmazlık konusu olur. Diyarbakır–Batman karayolu üzerinde büyüyen ilçe merkezinde ise yeni konutlar, dükkânlar ve kiracı-mal sahibi ilişkileri gündeme gelir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Bismil'deki taşınmazlarla ilgili uyuşmazlıklarda malik, alıcı ve kiracılara vekillik yapıyoruz.
Kadastro Tespitine İtiraz
Bismil Adliyesi'nde kadastro mahkemesi bulunur. Kadastro çalışmalarında yapılan tespitlere karşı, askı ilanı süresi içinde kadastro komisyonuna itiraz edilebilir ve kadastro mahkemesinde dava açılabilir. Yıllardır zilyet olunan ancak tapusu bulunmayan tarlalarda, kazandırıcı zamanaşımı şartları, komşu malik ve muhtar beyanları ile hava fotoğrafları belirleyici olur. Kadastro tespiti kesinleştikten sonra açılacak davalarda ise süre sınırlamaları bulunduğundan, tespit tutanağının içeriği zamanında incelenmelidir. Bismil'de Dicle kıyısına yakın arazilerde ise kıyı çizgisinin ve hazine sınırının nerede başladığı da tartışma konusu olabilir; bu sınırın tespiti, kıyıdaki tarlalara ilişkin dosyaların sonucunu doğrudan etkiler.
Hisseli Tarla Satın Alırken
Bismil'de tarla satışlarının önemli bir kısmı tam parsel değil, hisse olarak yapılır. Hisse satın alan kişi, tarlanın hangi bölümünü kullanacağı konusunda diğer paydaşlarla anlaşmadıkça fiilen belirli bir parçaya sahip olmaz. Ayrıca paydaşların önalım hakkı vardır: paydaşlardan biri payını üçüncü kişiye satarsa, diğer paydaşlar satışın kendilerine bildirilmesinden itibaren üç ay, her hâlde satıştan itibaren iki yıl içinde önalım davası açabilir. Hisse satın alırken tapu kaydındaki şerhler, ipotekler ve paydaşlar arasında yapılmış kullanım anlaşmaları mutlaka incelenmelidir.
Yol, Geçit ve Sulama Hattı
Ovadaki parçalı tarlalarda bir parselin genel yola çıkışı olmaması ya da sulama borusunun komşu tarladan geçmesi gerekebilir. Bu durumda zorunlu geçit hakkı ya da su yolu irtifakı için dava açılabilir; mahkeme geçidin yerini ve komşuya ödenecek bedeli belirler. Tapu iptali ve tescil, el atmanın önlenmesi ve ecrimisil davaları ise asliye hukuk mahkemesinde görülür. Komşunun sınırı aşarak ekim yapması ya da tarlaya izinsiz boru döşemesi gibi durumlarda, el atmanın önlenmesi davasıyla birlikte geçmiş dönem kullanım bedeli de istenebilir. Bu davalarda mahallinde keşif yapılır ve fen bilirkişisinin ölçümü, çoğu zaman davanın sonucunu belirler.
Kamulaştırma ve Kira
Yol genişletme ve sulama yatırımları için yapılan kamulaştırmalarda bedelin tespiti ve tescil davası asliye hukuk mahkemesinde görülür; malik bu davada bilirkişi raporuna itiraz ederek bedelin gerçek değeri yansıtmasını isteyebilir. İlçe merkezindeki kira uyuşmazlıklarında ise kira bedelinin tespiti ve tahliye davaları sulh hukuk mahkemesinin görevindedir ve 2023'ten bu yana bu davalarda arabuluculuk dava şartıdır.
Bismil'de Taşınmaz Sahiplerinin Soruları
Kadastroda tarlam başkası adına yazıldı; ne yapabilirim?
Tespit henüz kesinleşmediyse itiraz ve kadastro mahkemesi yolu açıktır. Kesinleşmişse, süreler içinde tapu iptali davası değerlendirilir.
Tarlamı kiraya verdim, kiracı çıkmıyor. Hangi mahkemeye gitmeliyim?
Tarım arazisi kiralarında da tahliye sulh hukuk mahkemesinin görevindedir; önce arabulucuya başvurulur.
Bismil'deki bir taşınmazla ilgili sorununuzu tapu kaydıyla birlikte ilk görüşmede değerlendirebiliriz.
