Eğil'deki taşınmazların bir kısmının kaderini, Dicle Barajı'nın yapımıyla oluşan göl belirledi. Barajla birlikte bazı araziler kamulaştırıldı ve su altında kaldı; gölün kıyısında kalan araziler ise bugün yeni bir hukuki çerçevenin içindedir. Göle bakan kayalıklardaki tarihî kale ve türbeler ilçeye ziyaretçi çekerken, kırsal mahallelerde tarla, mera ve köy evleri üzerindeki eski uyuşmazlıklar varlığını sürdürür. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Eğil'deki taşınmaz uyuşmazlıklarında maliklere, alıcılara ve kiracılara vekillik yapıyoruz.
Baraj Gölü Kıyısında Mülkiyet ve Yapılaşma
Kıyı Kanunu yalnızca denizleri değil, tabii ve yapay gölleri ve akarsuları da kapsar. Buna göre baraj gölü kıyıları da Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır ve herkesin yararlanmasına açıktır; su ile kıyı kenar çizgisi arasında kalan kıyı alanında özel mülkiyet kurulamaz. Kıyı kenar çizgisinin kara tarafında da yapılaşmaya ilişkin kısıtlamalar bulunabilir. Eğil'de göl kenarında bir arazi satın almayı ya da bir yapı inşa etmeyi düşünen kişinin, kıyı kenar çizgisinin onaylı olup olmadığını ve taşınmazın bu çizgiye göre konumunu önceden araştırması gerekir. Tapuda kayıtlı olmasına rağmen kıyı alanında kaldığı anlaşılan taşınmazlarda tapu iptali davaları gündeme gelebilir. Barajın yapımı sırasında kamulaştırılan parsellerin bir bölümünün su altında kalmayıp kıyıda kuru arazi olarak kalması da görülür; bu alanların mülkiyetinin ve kullanım hakkının kimde olduğu, kamulaştırma kayıtları ve tapu sicili birlikte incelenerek belirlenmelidir.
Kadastro ve Mera
Eğil'in kırsal mahallelerinde kadastro tespitleri, zilyetlikle kullanılan tarlaların, meraların ve hazine arazilerinin sınırlarını belirler. Kadastro tespitine karşı askı ilanı süresinde itiraz edilebilir ve kadastro mahkemesinin görevine giren davalarda dava açılabilir. Mera olarak tespit edilen alanlar zamanaşımıyla kazanılamaz ve tahsis amacı dışında kullanılamaz; bir tarlanın hatalı biçimde mera olarak sınırlandırıldığı düşünülüyorsa itirazın süresinde yapılması gerekir. Yıllardır ekilen ancak tapusu olmayan bir tarla için ise kazandırıcı zamanaşımı şartlarının bulunup bulunmadığı, komşu malikler ve köy bilirkişileriyle ortaya konur.
Tarihî Alanlar Çevresinde İnşaat
Eğil Kalesi ve türbeler gibi tescilli eserlerin çevresinde koruma alanları bulunabilir. Bu alanlarda yeni yapı, ek kat ya da esaslı onarım koruma kurulunun iznine bağlı olabilir. Ziyaretçi yoğunluğu nedeniyle bu çevrede dükkân ya da konaklama yeri açmak isteyenlerin, yatırım öncesinde imar ve koruma durumunu belgeyle öğrenmesi gerekir. İzinsiz yapılan bir yapı için yıkım kararı verilebileceği ve ayrıca ceza soruşturması açılabileceği de göz önünde tutulmalıdır. Eğil'de bu çevrede bir taşınmazı kiraya verecek ya da kiralayacak olanların da, kullanım amacının koruma kararlarına uygun olup olmadığını sözleşmeden önce kontrol etmesi gerekir.
Tapu, El Atma ve Kira
- Tapu iptali ve tescil: Muvazaa, ehliyetsizlik ya da sahte belgeye dayanan devirlere karşı asliye hukuk mahkemesinde açılır.
- El atmanın önlenmesi ve ecrimisil: Tarlanın komşu tarafından izinsiz kullanılması hâlinde, keşif ve fen bilirkişisi ölçümüyle sonuçlanır.
- Kira: Kira bedelinin tespiti ve tahliye davaları sulh hukuk mahkemesinin görevindedir; önce arabulucuya başvurulur.
Eğil'den Bir Soru
Göl kenarındaki tarlamın tapusu var; üzerine ev yapabilir miyim?
Tapu tek başına yeterli değildir. Taşınmazın kıyı kenar çizgisine göre konumu, kıyı mevzuatından doğan kısıtlamalar ve imar durumu birlikte incelenmelidir.
Eğil'deki taşınmazınızla ilgili sorunu ilk görüşmede tapu kaydıyla birlikte değerlendirebiliriz.
