Hazro'da taşınmaz uyuşmazlıkları iki ayrı dünyada yaşanır. İlçe merkezinde, uzun bir yerleşim geçmişinin bıraktığı eski yapılar ve dar sokaklar arasında sahiplik, onarım ve yıkım soruları öne çıkar. Çevredeki kırsal mahallelerde ise tarlaya ulaşan yol, sulama kanalının nereden geçeceği, kadastro sırasında kime yazıldığı ve paylaşılmamış miras belirleyicidir. Diyarbakır'ın büyükşehir olmasıyla köylerin mahalleye dönüşmesi de yapı izinleri ve köyün ortak malları bakımından yeni sorular doğurmuştur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Hazro'daki taşınmazlarla ilgili dava ve danışmanlık işlerinde müvekkillerimize destek veriyoruz.
Eski Yapılar ve Tescil Durumu
Hazro'nun ilçe merkezinde eski yapı stokunun bir kısmının kültür varlığı olarak tescil edilmiş olması mümkündür. Tescilli bir taşınmazda onarım, ekleme, yıkım ve yeniden yapım, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında koruma bölge kurulunun iznine bağlıdır. İzinsiz müdahale hem idari hem cezai sonuçlar doğurabilir. Bu yüzden ilçe merkezinde eski bir ev satın alacak ya da mirasla edinecek kişinin önce taşınmazın tescil durumunu ve koruma alanında kalıp kalmadığını öğrenmesi gerekir. Tescil kararına ya da kurul kararlarına karşı itirazlar idari yargıda, Diyarbakır idare mahkemelerinde dava konusu yapılır.
Yolu Olmayan Tarla: Geçit Hakkı
Miras paylaşımları ve parsellerin bölünmesi sonucunda Hazro'da genel yola bağlantısı olmayan tarlalara sık rastlanır. Taşınmazına ulaşmak için yeterli yolu olmayan malik, Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesine göre komşularından, tam bedel karşılığında geçit hakkı kurulmasını isteyebilir. Mahkeme, en az zarar verecek güzergâhı keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirler. Yıllardır komşunun izniyle kullanılan bir patika, izin geri alındığında bu davanın konusu olur.
Sulama Kanalı ve Su Hakları
Hazro'daki bahçeler ve tarlalar için sulama suyu, taşınmazın değerini doğrudan belirler. Bir kanalın komşu parselden geçmesi, kaynak suyunun paylaşımı ya da kuyu açılması gibi konular hem özel hukuk hem idare hukuku sorunları doğurur. Yeraltı suyu için kuyu açılması izne bağlıdır. Kanalın geçtiği taşınmaz malikiyle yazılı bir irtifak anlaşması yapılması ve bunun tapuya şerh edilmesi, ileride doğacak uyuşmazlıkları önler.
Kadastro, Tapu ve El Atma Davaları
- Kadastro tespitine itiraz: Tespite karşı askı ilanı süresi içinde, kadastro davalarına bakmakla görevli mahkemede dava açılabilir. Tespit kesinleştikten sonra ise önceki hukuki sebeplere dayanılarak on yıllık hak düşürücü süre içinde dava açmak mümkündür.
- Tapu iptali ve tescil: Hileli devir, muvazaa ya da yanlış tespit iddialarında asliye hukuk mahkemesinde açılır.
- El atmanın önlenmesi ve ecrimisil: Taşınmazını izinsiz kullanan kişiye karşı müdahalenin men'i ve geriye dönük kullanım bedeli istenebilir.
- Ortaklığın giderilmesi: Sulh hukuk mahkemesinde görülür; dava öncesi arabuluculuk zorunludur.
Mahalleye Dönüşen Köylerde Ortak Mallar
Büyükşehir düzenlemesiyle Hazro'nun köyleri mahalleye dönüşünce köy tüzel kişiliği sona erdi ve köyün tapulu ortak malları ilgili belediyeye ya da idareye geçti. Köy odası, eski okul binası, harman yerleri gibi taşınmazların bugün kime ait olduğu ve nasıl kullanılacağı bu yüzden zaman zaman tartışma konusu olur. Mera, yaylak ve kışlaklar ise devletin hüküm ve tasarrufu altında kalmaya devam eder ve tahsis amacı dışında kullanılamaz.
Hazro'da bir taşınmaz alacaksanız ya da mevcut bir mülkünüzle ilgili sorun yaşıyorsanız, tapu kaydı ve kadastro paftası üzerinden birlikte başlayarak sizin için en uygun yolu belirleyelim.
