Çüngüş'te miras meselesi çoğu zaman bir köy evinin kapısında başlar. Göçle birlikte mirasçıların çoğu İstanbul'dan Avrupa'ya kadar farklı yerlere dağılmış, evler yılın büyük bölümünde kapalı kalmış, tarlalar ise köyde kalan bir akraba tarafından ekilmeye devam etmiştir. Tapuda iki ya da üç kuşak önceki malikin adı yazarken mirasçı sayısı onlarla ifade edilir hâle gelir. Sorun, birisi evi onarmak, tarlayı satmak ya da payını almak istediğinde görünür olur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Çüngüş'te taşınmazı bulunan mirasçılara, nerede yaşadıklarından bağımsız olarak miras süreçlerinde vekil olarak destek veriyoruz.
Kuşaklar Boyu Bekleyen Tapular: İntikal
Ölen kişinin taşınmazlarının mirasçılar adına tescili için önce mirasçılık belgesi alınır. Belge noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden çıkarılabilir. Tapuda adı yazan malikten sonra ölen mirasçılar varsa, her biri için ayrı ayrı mirasçı tespiti yapılması gerekir. Çüngüş'teki eski kayıtlarda nüfus bilgilerinin eksik ya da hatalı olması, isim farklılıkları ve yurt dışında doğan mirasçılar bu aşamayı uzatır. İntikal yapıldığında taşınmaz mirasçıların elbirliği mülkiyetine geçer ve bundan sonra mirasçılar taşınmaz üzerinde ancak birlikte işlem yapabilir.
Köyde Kalan Mirasçı ve Diğerleri
Yıllardır köyde yaşayan ve tarlaları tek başına işleyen mirasçı ile şehirde yaşayan kardeşleri arasında iki konu sık tartışılır. Birincisi kullanım bedelidir: diğer mirasçılar, şartları oluşmuşsa, tek başına kullanım nedeniyle ecrimisil talep edebilir; ancak bunun için çoğu durumda önce kullanıma karşı çıkıldığının bildirilmesi aranır. İkincisi yapılan masraflardır: köyde kalan mirasçı evin çatısını onardıysa ya da tarlaya yatırım yaptıysa, bu masrafların paylaşımda dikkate alınmasını isteyebilir. Bu konuların paylaşma sözleşmesinde açıkça düzenlenmesi, sonradan dava açılmasını önler.
Anlaşma Yoksa: Ortaklığın Giderilmesi
Mirasçılardan biri taşınmazların paylaştırılmasını istediğinde ve diğerleri anlaşmadığında, sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılır. 2023'ten bu yana bu davadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Mahkeme taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceğini inceler. Küçük köy parselleri ve tek bir köy evi çoğu zaman aynen bölünemez; bu durumda satış kararı verilir ve bedel paylara göre dağıtılır. Mirasçılardan birinin diğerlerinin paylarını satın alması, taşınmazı aile içinde tutmanın en sık başvurulan yoludur.
Miras Bırakanın Sağlığındaki Devirler ve Borçlar
Miras bırakan, sağlığında taşınmazlarını satış gibi göstererek çocuklarından birine devretmiş ve gerçek amacı diğer mirasçılardan mal kaçırmaksa, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası asliye hukuk mahkemesinde açılabilir. Miras bırakanın borçları varsa mirasçılar mirası ölümü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesinde reddedebilir.
Çüngüş'ten Sorular
Yurt dışında yaşayan kardeşim sürece nasıl katılır?
Bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda vekâletname düzenleterek işlemleri Türkiye'deki vekili aracılığıyla yürütebilir. Yabancı noterden alınan vekâletnamelerde apostil şerhi ve yeminli tercüme gerekebilir.
Çüngüş'teki köy evi yıkılmak üzere; mirasçılar anlaşmadan onarım yapabilir miyim?
Taşınmazın değerini korumak için zorunlu ve acil olan onarımları her mirasçı tek başına yaptırabilir. Daha kapsamlı yenileme için ise diğer mirasçıların onayı aranır. Yapılan masrafların belgelenmesi, paylaşım sırasında bu giderlerin hesaba katılması için önemlidir.
Babam tapuyu sağlığında bir kardeşime verdi; ne yapabiliriz?
Devrin gerçekte bağış olup olmadığı, bedelin ödenip ödenmediği ve miras bırakanın amacı incelenir. Çüngüş'te bu tür davalarda köydeki tanıkların anlatımları belirleyici olabilir.
Çüngüş'teki bir taşınmazın mirası konusunda kayıtları birlikte inceleyip anlaşma ya da dava seçeneklerini değerlendirebiliriz.
