Fatih'te bir miras dosyası açıldığında, karşımıza çoğu zaman tek bir ölüm değil, birkaç kuşak boyunca paylaştırılmamış bir mülk çıkar. Zeyrek, Vefa, Fener, Balat ve Samatya'daki eski evlerin, Kapalıçarşı ile çevresindeki hanlarda bulunan dükkânların tapuları, bazen onlarca mirasçıya bölünmüş hisselerden oluşur. Yapı tescilliyse işin içine koruma mevzuatı, mülk bir vakıfla bağlantılıysa vakıf kayıtları girer. Gezici Hukuk ve Danışmanlık, Fatih'teki taşınmazlarla ilgili miras uyuşmazlıklarında hisselerin tespitinden paylaşımın sonuçlandırılmasına kadar çalışır.
Kuşaklar Boyu Paylaşılmamış Hisseler
Bir dede adına kayıtlı bir binanın mirasçılarından bazıları vefat etmiş, onların da mirasçıları çoğalmış olabilir. Bu durumda önce her bir ölen kişi için mirasçılık belgesi alınması, ardından payların tapuya intikal ettirilmesi gerekir. Mirasçılık belgesi çekişmesiz durumlarda noterden, aksi hâlde sulh hukuk mahkemesinden alınır. Bazı mirasçılara ulaşılamıyorsa ya da yurt dışında yaşıyorlarsa, tebligat ve vekâletname işlemleri süreci uzatır; adresi bilinmeyen mirasçılar için mirasçılar arasında temsilci veya kayyım atanması yoluna gidilebilir.
Tescilli Yapıların ve Han Dükkânlarının Paylaşımı
Fatih'teki yapıların önemli bir kısmı kültür varlığı olarak tescillidir ve onarımları koruma bölge kurulunun iznine tabidir. Tescilli bir konağın ya da han odasının aynen bölünmesi çoğu zaman mümkün olmadığından, ortaklığın giderilmesi davası genellikle satışla sonuçlanır. Satış değerinin belirlenmesinde yapının tescil durumu, restorasyon ihtiyacı ve kullanım kısıtları dikkate alınmalıdır; aksi hâlde bilirkişi değeri gerçeği yansıtmayabilir. Ortaklığın giderilmesi davaları İstanbul Adliyesi'ndeki sulh hukuk mahkemelerinde görülür ve 2023'ten bu yana dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Vakıf Kayıtları ve Eski Tapu Belgeleri
Tarihi yarımadada bazı taşınmazların geçmişi vakıflara uzanır ve eski tapu kayıtlarında vakıf şerhleri ya da farklı mülkiyet biçimleri görülebilir. Tapu kütüğü, eski kayıtlar ve gerekirse Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivi incelenmeden mülkün mirasçılara nasıl geçeceği hakkında kesin bir değerlendirme yapmak doğru olmaz. Tapu iptali ve tescil ya da mülkiyet tespiti gerektiren uyuşmazlıklar asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Yurt Dışındaki ve Yabancı Uyruklu Mirasçılar
Fatih'in eski semtlerinden zaman içinde göç etmiş ailelerin mirasçıları bugün başka şehirlerde ya da yurt dışında yaşayabilir. Fener ve Balat'taki bir evin mirasçılarından biri Avrupa'da, diğeri Fatih'te olabilir. Yurt dışındaki mirasçının işlemleri konsolosluk veya apostilli vekâletnameyle yürütülür. Mirasçı yabancı uyrukluysa Türkiye'deki taşınmazlara Türk hukuku uygulanır; ancak yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin kanuni sınırlamalar ayrıca kontrol edilmelidir.
Saklı Pay, Muvazaa ve Süreler
- Tenkis: Saklı payı zedelenen mirasçı, bunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamenin açılmasından ya da mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde dava açmalıdır.
- Mirastan mal kaçırma: Miras bırakanın sağlığında bir dükkânı satış görünümüyle tek bir çocuğuna devretmesi hâlinde diğer mirasçılar muvazaa nedeniyle tapu iptali isteyebilir.
- Mirasın reddi: Terekenin borçlu olduğu düşünülüyorsa, ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesinde mirası reddetmek mümkündür.
- Vergi beyanı: Ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye'deyse veraset ve intikal vergisi beyannamesi dört ay içinde verilir.
Fatih'teki Miras Dosyalarına Dair Sorular
Balat'taki evde otuz hissedarız; satış için hepsinin onayı gerekir mi?
Anlaşmayla satış için tüm paydaşların rızası gerekir; anlaşma olmazsa her paydaş ortaklığın giderilmesi davasıyla satış isteyebilir.
Yapı tescilli; mirasçılar restorasyon masrafına katılmak zorunda mı?
Onarım ve korunma giderleri kural olarak paylar oranında paydaşlara aittir; ayrıntılar paydaşlar arasındaki ilişkiye ve kurul kararlarına göre değerlendirilir.
Fatih'teki bir aile mülkünün paylaşımını konuşmak için Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; her dosya kendi kayıtlarıyla değerlendirilmelidir.
